Продвигаемая

Görəsən, mən fahişəyəm?!

Mən fahişəyəm?!

Mənim adım nədir?

Nə önəmi var bunun?

Hər kəs bir ad seçib əlbir olaraq: Fahişə!

Onlar üçün mən fahişəyəm! Özüm üçün isə yox!

Qadınlar paxıllıqdan, özlərinə rəqib gördüyündən, yerimdə olmaq istəyib, ola bilmədiyindən, tək yaşaya bilmədiyindən, asılılıqlardan bezdiklərindən qısqanırlar. Qısqanclıq və paxıllıq isə mənə qarşı nifrət hissini oyadır. Çünki kişilər onlardan soyuyur, uzaqlaşır. Mən isə evliləri, subayları, dul qalmışları, boşananları, bütün kişiləri anlamağa çalışıram. Əksər kişilər məni istəyir, guya ki, arzularının qadınıyam. İnanıramsa, elə buradaca daşa dönüm.

Kişilər tək, sərbəst yaşadığımdan, azad və komplekssiz olduğumu görürlər, düşünürlər ki, potensial fahişəyəm, ancaq sevişmək və heyvan kimi məni zorlamaq, əldə etmək, yatağa salmaq olar!

Hər iki cins üçün fahişəyəm.

Uşaqlar üçün onların ailəsinə maneəyəm, probleməm, valideynlərinin dalaşmasının səbəbkarıyam. Məni tanımadıqları halda, uşaqlar belə mənə nifrət edirlər.

Valideynləri, qohum əqrəbaları o qədər məndən danışır ki, adımı çəkmədən, sadəcə söyüşlə, jarqon və kobud, acı sözlərlə, təhqirlərlə dolu sözlərlə, nifrət dolu baxışlarla «Fahişə» qoyublar adımı…

34 yaşım var. Həyatımdakı kişilərin sayını yazmayacağam, etik deyildir. Mənimlə sevişmiş və sevişmək istəyən kişilərdən danışacağam. Cəmiyyətin onlara münasibətindən, cəmiyyətdəki mövqelərindən, düşüncələrindən və mənimlə sevişmək üçün yazdıqları ssenarilərdən. Hər bir kişini psixoloji, ruhi, mənəvi təhlil edəcəyəm. Xarakterik obrazını görəcəksiniz.

Ən azı 50 nəfərlik kişi tipi, kişi obrazı haqqında, onların monoloq və onlarla dialoq, onların xarakteri haqqında, onların özü haqqında yazacağam.

Mənim üçün bir nəticə var. Fahişə mən deyiləm. Fahişə məni fahişə etməyə çalışan və bu adı mənə qoyanlardır. Fahişə o kişilərin məni seçməsinə şərait yaradan qadınlar, cəmiyyət, kişilərdir. Gəldiyim nəticə odur ki, kişilərin çoxusu öz kişiliyi və öz kişilik isbatını ancaq seks və yataqda görür və sevişdiyi qadınların sayı ilə özünü qəhrəman, kişi sayır. Qadınlar isə fahişə adlandırdığı qadını tanımadığı üçün, həyatından xəbərdar olmadığı üçün, onu qınadığı üçün, kişiləri onun üstünə saldğı üçün fahişədir. Qadın qadını anlamadığı, onu ittiham etmədiyi üçün fahişədir.

 

Hekayəm:

Mən 3 dəfə zorlanmağa cəhd qurbanı olmuşam, 4-cü dəfə zorlanmışam. Olanları unutmaq üçün ilk evlilik təklifini qəbul edib ərə getdim, ölkədən köçdüm, ailə həyatım uğursuz oldu, ayrıldım. Tək yaşamağa, işləməyə başladım.

Ərimin yanında olmadığını, tək yaşadığımı bir, iki nəfər bilirdi, amma necə oldusa, nə hikmətdirsə, qısa zamanda məni tanıyan və tanımayan hər kəs bildi. Təzyiqlər, şəxsi həyata müdaxilələr başlandı. Bir necə cəbhədə vuruşurdum.

İnsan da bu həyata girəndə iki yolu var, ya geri qayıtsın, ya önə gedib, istəsə də, istəməsə də, tək çıxışı olan ölümə doğru gedərək yaşasın, sonra ölsün. Seçim insanın özündədir. Öz həyatını yaşaya biləcək, ya başqasının yeritdiyi və başqalarının istədiyi həyatı yaşayacaq?Özü olacaq, ya başqalarının istədiyi, obrazlaşdırdığı birisi? Əslində, insan çıxılmaz vəziyyətdədir. Qərarlar, seçimlər olsa da, çıxılmazlığın nəticəsidir. Səbəb çıxılmazlıqdır.

 

Birinci cəbhə: Ümumi ictimai müzakirə və qınaqdır. “Niyə ayrıldın?!”, “Niyə tək yaşayırsan?!” “Ölsən, öldürülsən də, dözməliydin?!”, “Yəqin başqa məşuqu varmış”dan tutmuş, “Ata, anası, qardaşı hara baxır? Niyə icazə veriblər ayrılmağa, niyə yanlarına aparmırlar?!” ifadəsinədək. “Təkrar ərə get, niyə getmirsən, uşağına sahib çıx, uşaq doğ, necə anasan?!” ifadələri də bu qəbildəndir. Elə cəmiyyətdə yaşayırıq ki, ayrılmış qadın, hələ üstəlik işləyib, tək yaşayırsa, evə işdən çıxıb gəlmirsə, dost və rəfiqəsi varsa, dərd çəkmirsə, depressiyaya düşmürsə, həyatına davam edirsə, deməli fahişədir.

İkinci cəbhə: Qonşulardır. “Evə gec gəlir, hansı cəhənnəmdədir, ər, uşaq da yoxdur, avaralanır.”, “Gündə bir maşından düşür, gündə bir kişi ötürür. Fahişə… Qəsdən ayrılıb ki, belə həyat sürsün.” “Görəsən, bu gün iş günü deyil, gecdir, hara belə, səhər tezdən gəlir, haradan belə?!”.

Üçüncü cəbhə: Uzaq və yaxın qohumlardır

Dördüncü cəbhə: Valideyn və keçmiş həyat yoldaşı və onun qohumlarıdır.

Beşinci cəbhə: Kişilərdir.

Altıncı cəbhə: Özünə rəqib bilən qadınlardır.

Bir də ki, bütün cəbhələr insanın özü kimi olmasını deyil, öz istədiyi kimi yaşamasını deyil, onların istək və diktəsi ilə yaşamasını, olmasını tələb edirlər. Həyat yoldaşı, ana, bacı, övlad olursan. Unudursan ki, bir insan, qadınsan. Səndən hrə girdiyin obraz üçün bütöv olmağını və tam onlara aid olmağını istəyirlər. Beləcə, başqaları üçün bütöv olduqca, insan özü üçün bütöv olmur, ola bilmir, çünki başqalarına bütöv olmaq üçün parçalanır. Parçalanıb yox olunca, itincə, heç kim səni yığmır, qaytarmır, axtarmır. Yenə özün qarısan özünə…

 

 

 

 

 

Son: Onlar üçün fahişəyəm?!

Продвигаемая

Lənətə gəlmiş (bir həyat hekayəsi)

Xahiş edirəm, 18 yaşından kiçik uşaqlar, əsəbi zəif olanlar, xəstə insanlar oxumasın!

Yazı avtobioqrafikdir.

Bu həyat hekayəsi öz həyatımdan bir parçadır.

Öz həyatımdan yazmaq qərarına gəlmişəm. Məkan və zaman baxımından böyük bir ziddiyyət və uçurumda böyümüş bir insanam.

İnsanın bir fərd kimi formalaşmasında gen amillərindən savayı, ailə tərbiyəsi, təhsil aldığı məktəb, iş, yaşadığı yer, ətrafında olan insanların bir rolu vardır. Hansısa az təsir göstərir, hansısa çox təsir edir.

Genimlə fəxr edə bilərəm. Çünki hər iki tərəfdən ziyalı, ali təhsilli, əxlaqlı, humanist nəslin nümayəndəsiyəm.

Ailə tərbiyəsinə gələndə, atam bizə hər zaman dost olub, anam isə sərt və mühafizəkar metodlarla tərbiyə edib. İpimizi əlindən saxlayaraq, kiçicik sərbəstlik verib. Atam dövlət işində işlədiyindən, onu çox az görərdik, gördüyümüz zaman isə bizə daha çox zaman ayırardı, gəzməyə çıxardı bizimlə. Biz isə həyəcandan tərləyərdik. Biz atamla gəzməyə çıxanadək, anam ev işlərini görərdi. Ən sevdiyim yer, atamın iş yeri idi. Azadlıq meydanın

 

I Hissə: Uşaqlıq illəri

Ulduz — unikal və universal, hərtərəfli bacarıq və biliklərə malik, fərqli və fərdi xarakterə malik bir az pozitiv, bir az neqativ qadın personajı…

Məhəmməd — Ulduzun ilk və uşaqlıq sevgisi…

Fariz — Ulduzun yeniyetmə, gənclik sevgisi…

Rövşən — Ulduzun ən yaxın dostu, gizlincə vurulduğu insan…

Elman — Ulduzun nakam sevgisi, həyatını dəyişən insan…

Ulduzun əri — onun son sevgisi…

Ulduzun əsl təhsili və ixtisası nədir?!Kimsə dəqiq bilmir, onu yaxşı və hər mənada yaxından tanıyan kimsə yoxdur… Hamı ona açılır, hamı ona dərdini söyləyir, hamıya kömək edir, hamının problemini həll edir, özü isə qapalıdır, özü də ki, çox qapalı idi…

1983-cü ildə ziyalı ailəsində anadan olmuşdu Ulduz, əsl adı Ulduz deyildi əslində, sadəcə doğulduğu andan o qədər gözəl, mələk üzlü, saf və məsum uşaq idi ki, valideynləri ehtiyat edirdilər ki, ona göz dəyər… Ad qoyma mərasimində çox müzakirələr getdi, adını türkçü filoloq xalası qoydu… Ailədə əslində qız uşağı olduğundan anası tərəfindən bir az sevilməyə başlamışdır, qohum-əqrəba da bu vəziyyəti tutmuş və Ulduzu ailəsinə qaldırmağa çalışırdılar uşaq yaşından… Ulduza evdə öz adıyla çağıran yox idi, ona Günəş, bəzən Çiçək, bəzən Mələk, bəzən Ulduz deyərdilər… Çox sakit, tez inciyən, səmimi, saf, sadəlövh qız idi… Orta məktəbdə də sinifdə onun adaşları çox olduğundan adı ilə çağıran az idi, hamı soyadı ilə çağırırdı onu, qardaşının da adını az çəkərdilər… Gündəm də olan, bu bacı-qardaşın adları deyil, soyadları idi…

Uşaq vaxtından yazırdı Ulduz… Uşaq şeirləri deyildi… Ulduz həsrətində idin nəyinsə, kiminsə, axtarışda idi… Öncə özünü axtarırdı, sonra həyatın mənasını, həyatına daxil olan və çıxan insanları, dost və rəfiqələrini…

Tez küsərdir, çox danlandığı üçün yaşamamaq üçün bəhanə və yollar axtarardı. Mühafizəkar ananın qızı olmaq asan deyil.

İlk sevgisi 2-ci sinifdə oxuyan zaman özündən iki yaş böyük oğlan idi. Onun isə sevdiyi və görüşdüyü qız ayrı idi.

Uşaq vaxtı orta məktəbdə oxuyarkən o qədər vurğun idi ki, ona, onu fasilələr zamanı izləyirdi.

 

II Hissə: Gənclik illərim

 

III Hissə: Sevgi və ayrılıq

IV Hissə: Qurduğum ailə

V Hissə: Məhv olmuş ümid, xəyal, arzular

VI Hissə: Yeni həyat, yeni nəfəs

 

Продвигаемая

İkiləşmə… (Novella)

— Bundan sonra özümlə danışacağam.

— Axı niyə?

— Çünki son zamanlar sən məni dinləmirsən.

— Sən də son zamanlar ya çox danışırsan, ya da çox susursan.

— Bəlkə çox danışdığım zaman məni dinləmədiyini anladığım üçün susuram. Bəlkə də çox danışdığım zaman artıq səninlə yox, özümlə danışıram. Fikirlərimi səslə bildirirəm.

— Belə görürəm ki, dəli olmağa doğru gedirsən.

— Bilirsənmi dəli olanlar çoxusu çox ağıllı insanlar olub? Bir də dəlilər çox saf olurlar.

— Nə olsun ki? Saflıqları sayəsində ağıllarını vaxtında və yerində işlətməyiblər, sonra da o ağıllarını da itiriblər, dəli olublar.

— O sənin fərziyyəndir. Sussan, yaxşıdır. Dinləmə.

— Zatən mən daha çox susuram. Ona görə də şikayət edirsən ki, səni dinləmirəm, susuram.

— Danışanda sənin də mövqeyini bilmək istəyirəm. Bəzən səhv etdiyimi bildiyim halda, məni dayandırmağını istəyirəm.

— Məsuliyyəti öz üzərindən atmaq üçün? Etmədiyini və dayandırıldığını iddia edərək, peşman olmağına səbəbkar məni çıxartmaq üçün? Yox, sussam yaxşıdır.

— Görürsən?! Ona görə də mən özümlə danışıram.

— Mənsə sənin fikirlərini və əməllərini yazıram.

— Nədənsə bir işə yaramır. Eyni həyat, darıxmaq, təklik, sevgisizlik, insanların riyakarlığı…

— Sən düşünmürsənmi ki, sən ancaq pis tərəfi görürsən?

— Sən də ancaq yaxşı tərəfini görürsən! Fərqimiz bundadır.

— Bəli. Fərqimiz bundadır. İlk dəfədir ki, sənin hansısa fikrinlə razılaşıram.

— Məni incidirsən… İnsanlar kimi… 

— Bəlkə mən deyiləm səni incidən, sən özünsən?!

— Söz oyunu oynama mənimlə. Bilirsən ki, oyunları sevmirəm.

— Bilirəm. Səni məndən yaxşı tanıyan varmı? Düşünmürəm.

— Hərdən mənə elə gəlir ki, sən yoxsan, səni mən uydurmuşam. Təxəyyülümün məhsulusan.

— Hər bir halda varam. Yaradılmışam.

— Mənim üçün.

— Nə bilirsən, bəlkə elə başqaları üçün də?!

— Gəl, mövzunu dəyişək.

— Niyə?

— Xoşuma gəlmir. Müzakirə mübahisəyə keçəcək.

— Əmin deyiləm. Mən buna yol vermərəm.

— Mən də əmin deyiləm. Mən buna yol verərəm.

— Niyə?

— Çünki özümü yerimdə hiss etmirəm. Çünki doğru zamanda doğulmamışam. Bəzi insanlar doğru məkanda və zamanda doğulmurlar. Bəzi insanların doğulması üçün doğru məkan və zaman olmur… Bu cür insanlara deyirlər: Zamanə adamı olmayanlar. Yerində olmayanlar…

— Yenə başladın fəlsəfəyə?! Min dəfə demişəm ki, dərinə getmə, dərin düşünmə. İnsanlar fəlsəfəni sevməzlər. Çünki nə dərinə enərlər, nə də özlərinə əziyyət verib düşünərlər.

— Onda neyləyim? Nə təklif edirsən?

— Sus…

— Bəzən məni anlamaları, dinləmələri üçün ya ölümcül xəstə olmaq istəyirəm, ya da ölmək.

— Xəstələrə yazıqları gəlir, dinləmirlər, xəstələrdən uzaq gəzirlər ki, ölüm havasını onlara yoluxdurmasın. Ölüləri isə nə anlayan olur, nə dinləyən. Çünki ehtiyac qalmır.

— İntihar barədə nə düşünürsən?

— Mənim nə düşündüyümü həqiqətən bilmək istəyirsənsə, deyim. İntihar insanın həyat mübarizəsində məğlub olması, tərkisilah edilməsidir. İntihar könüllü olaraq ölümə təslim olmaqdır. Təsəvvür et ki, sən intihara sadəcə cəhd edirsən, sırf diqqəti cəlb etmək, səni unudanlara, bəşəriyyətə «mən varam» ismarıcını vermək üçün cəh edirsən. Cəhdin alınırsa, yaşamaq istəsən də, ölürsən, geri dönüb yaşamaq haqqın olmur, cəhdin alınmırsa, bilməlisən ki, bütün uğursuz intihar cəhdlərinin önündə yaşamağa davam etmək cəzası var. Sən intihar edəndə, azad olmursan, həyatda azad olmayan, ölümdə də azadlığını tapmır. Özündən savayı hər kəs azad olur, özündən azad edir hər kəsi. Dənizin dalğalarına fikir vermisən? Özünü eyni səslə sahilə, daşlara çırpan dəniz ləpələri sənə dərs keçir. Necə? Demək istəyir ki, çox hoppanıb düşmə, mənəm mənəmlik etmə, bağırma, onsuz da önündə maneə kimi kimsə var, qapazı vuracaq başından, geri çəkiləcəksən! İntihar da belədir, bəzən kimsə, sənin intihar cəhdinə mane olacaq, kiminsə sənə yazığı gələcək, kimsə səni axmaq sayacaq, kimsə səni zəif biləcək. Bəli, diqqəti cəlb edəcəksən. Amma yaxşı mənada yox, sevgi və mərhəməti yenə də görməyəcəksən. İntihar edəcəksənsə, elə et ki, kimsə xəbər tutmasın, kimsə ağlamasın.

— İntihar və ölümü belə sıraviləşdirdin. Amma bu sıravilikdə bir həqiqət, bir fəlsəfə var.

— Bəs bilmirsən ki, insanlar həqiqəti və fəlsəfəni onu qəbul etmək və anlamaq üçün sıraviləşdirirlər. Bəzən məhz sıravilik həmin anlayışlarla insanları barışdırır. Rəssam ölümü sıraviləşdirmək üçün onun rəsmini çəkir. Yazıçı ölümdən yazır, müğənni ölümdən mahnı oxuyur, bəsətəkar ölümə mahnı bəstələyir. Ölüm. Ölümün rəsmini çəkmək, ölümdən yazmaq üçün təbii ki, ölümlə üzləşmək, ölmək lazımdır. Bu zaman isə ondan yazmaq, onun rəsmini çəkmək mümkün deyil. Musiqi də onun kimi. Ölən insan mahnını necə ifa etsin, necə bəstələsin. Ona görə də ölümün yaradıcı təsviri yaradıcı insanlarda tam alınmır, sıravi məhsul olur.

— Bəlkə də haqlısan.

— Bəlkə yox. 100% haqlıyam.

— Bəs rasionallıq, emosionallıq barədə nə düşünürsən? İnsan rasional olmalıdır, ya emosional?!

— Kimsən, nəsən?

— Kimin üçün isə vicdanam, kimin üçün isə simalarından biri, kimin üçün isə ağlı, şüuru. Kimisi məni şəxsiyyətlərindən biri hesab edir.

Продвигаемая

Komfort zonası

Komfort zonası insanlara rahatlıq və hüzur versə də, çox şeyi əlindən alır:

1.Zaman-insan zamanla ayaqlaşa bilmir. Özünə qapıldığı və ya özü üçün konfort zonasında özünü saxladığı üçün zamanını itirmiş olur. Zamana sərmayə qoymaq lazımdır. İnsan özünə və zamanına sərmayə qoymalıdır. Amma komfort zonasında qalmamaq şərtilə. Arada fasilə məqsədilə konfort zonasına girmək və dincəlmək olar, amma özünü həbs etməmək və uzun müddətə orada qalmamaq şərti ilə. İnkişaf zamanla ayaqlaşır, zaman keçdikcə, dəyişikliklər olur.

2. İmkan və şanslar— komfort zonasında olan insanların zamanın verdiyi imkan və inkişaf, seçim etmək və qərar vermək, şanslarından istifadə etmək kimi amillərdən özünü məhrum etmiş olur. Çünki bunlar müəyyən zaman çərçivəsində olur və təkrarlanmamaq ehtimalı vardır. İmkanları görmək və onlardan istifadə etmək üçün ictimai fəallıq, konfort zonasından çıxmaq lazımdır.

3. İnkişaf və dəyişiklik — bu zona insanın özündəki dəyişikliklərdən və ətrafda olan dəyişikliklərdən uzaq tutur. Bu zaman inkişaf prosesi elə gedə bilər ki, elə dəyişikliklər ola bilər ki, bundan xəbərsiz olan insan konfort zonasında özündən əmin ola bilər, burada isə yanılmış ola bilər. Çünki bəzən dəyişiklik və inkişaf böyük imkanlar yaradır və şanslar verir.

4. Aktivlik — konfort zonasında olmaq insanı passiv edir və öz üzərində işləməsinə, inkişaf etməsinə mane olur. Bu zaman isə hətta səhhətində ciddi problemlər, düşüncələrində geriləmələr ola bilər.

5. Həyat — həyatın özü bir itki ola bilər. Həyat zaman kimi bir dəfə yaşanılır, onu passiv insan olaraq konfort zonasında yaşadıqda, onun gözəlliklərindən məhrum olmuş olursan. Həyatı olduğu və yaşanmalı olduğu kimi yaşamır konfort zonasında olan insanlar.

Qazancın:

1. Hüzur — bir çox hallarda konfort zonasında olan insanlar hüzurlu olurlar. Çünki onlar kimin üçün isə maraqlı olmurlar, onlar kiminləsə maraqlanmırlar.

2. Təhlükəsizlik — dedi-qodu, intriqa, düşmənçilik kimi şeylərdən, həyati təhlükəsizliklə özünü təmin etmiş olurlar. Çünki insanlarla ünsiyyəti az olur, qonaqpərvərlik onlara yaddır. Onlar üçün təhlükəsizlik önəmli şərtdir. Onlar təhlükəsizliyini kiməsə hücum etməklə də olsa təmin edə bilərlər.

3. Azadlıq — azadlıq öz zonaları, özləri üçün yaratdığı dünyada mövcuddur. Kənardan isə onlar qapalı və özündən asılı birisi kimi görsənirlər.

4. Kənar müdaxilələri dəf etmək — bu cür insanlar qapalı olduqları üçün onlar haqqında az adam nəsə bilir, onların həyatlarına kimsə müdaxilə edə bilmir, çünki özünü müdafiə instikti, təhlükəsizlik, azadlıq və hüzurun pozulmaması üçün onlar istənilən gözlənilən və gözlənilməz addımı ata bilərlər.

5. Sağlamlıq — bir yandan əsəbləri sakit olduqları üçün ürək-damar, əsəb xəstəliklərindən, xərçəngdən, ictimai fəal olmadıqları üçün epidemiya və yoluxucu xəstəliklərdən özlərini qorumuş olurlar.

İnsan komfort zonasından çıxdığı zaman anlayır ki, minlərlə insanların içində yalnızdır, ruhunun bəyaz rəngi boza çalır, siyaha doğru rəngini dəyişir, susmağa məhkumdur, bir də ki, gülən simasında göz yaşlarını xoşbəxtlik adı ilə özünə sırımalıdır…
Evə gəldiyi zaman evində bir özü var, bir də gecələr arada yanan işığı, bir də hüzur, uzanan zaman…

Bəzi insanlar isə ümumiyyətlə konfort zonasında ilişib qalır və çıxmaq istəmirlər. İtkilərini qazanclarını tərəzidə çəksələr də, çəkməsələr də…

Продвигаемая

Ailədəki risklərimiz…

kdr_3852

Foto: Nurlan GM

Hər bir insanın həyatında risklər var. Ailə isə insanlardan ibarətdir. Minimum iki, maksimum isə 5-10 nəfərdən.

Bir insanın həyatında bir çox risklər olur. İstənilən yerdə, zamanda, istənilən halda, şəxslərin yanında, tək olanda belə…

Həyatdakı risklərimizdən sığortalanmamışıq.

Risklərimiz idarə edilə də, idarə edilməyə də bilər. Hər şey insanın özündən asılıdır.

Başlayaq elə maliyyə risklərindən.

Kredit riski hər 10 nəfərdən 8-ində var, çünki bir çox insanlar bu və ya digər məqsədlər üçün ya kredit götürür, ya da borc alır, verir. Verilən borc onun aktividir, aldığı borc isə passividir, yəni öhdəliyidir. Kredit riski düzgün idarə edilməzsə, alınan borc və kreditlər verilən və qaytarılma ehtimalı yüksək olan borc və kreditlərdən çox olarsa, kredit riski, ödənilməmə riski, likvidlik riskini yaradır.

Aktivlərin, yəni gəlirlər ilə passivlər, yəni öhdəliklər arasındakı fərq likvidlik qəpini yaradır, aktiv passivdən çox olarsa, ehtiyata pul atılma ehtimalı və ya likvid vəsaitin artıqlığı riski yaranır, aktiv passivdən az olarsa, likvid vəsaitlərin çatışmazlığı riski yaranır.

Kredit və likvidlik riski bazar risklərini də yaradır. Məsələn, valyuta riskini. Ölkədə milli valyuta və inflyasiya kimi iqtisadi, maliyyə risklərinin və ölkə riskinin olduğunu nəzərə alsaq, xarici valyuta ehtiyatı olmayan və xariclə birbaşa münasibətləri olan ailədə valyuta riski yaranır.

Ölkədəki iqtisadi risk kimi inflyasiya riskini nəzərə alsaq, qiymət riski də vardır. Əmək haqqlarının artmaması fonunda qiymətlərin artması ailənin büdcəsinə birbaşa təsir edir. Ailənin üzvlərinin işsizlik riskini də nəzərə alsaq, xərclərə qənaət etmək və ya alternativ gəlir mənbələrini axtarmaq zəruriyyəti yaranır.

Ailələrdə sərmayə riski vardır. Yəni ailə üzvlərinin bir çoxunun iqtisadi təhsilinin olmaması nəticəsində sərmayə düzgün qoyulmur. Pul pulu gətirməli olduğu halda, pul bir yandan xərclənir və gəlir gətirmir, əksinə əlavə xərclər yaradır, ailə ehtiyat vəsaitləri sərf etməli olur.

Maliyyə asılılığı riski vardır. Hər bir ailədə bir nəfərin gəlirlərindən asılıdır və insan amilinin təsiri getdikcə artır.

Qeyri-maliyyə risklərinə gəlincə isə:

Ailələrin dağılmasına səbəblərdən biri insanların ailə qurana qədər özlərini olduqlarını kimi göstərməməsi və rola girməsidir. Ailə qurana qədər qarşı tərəfin mənfi tərəflərinin müəyyən «son təyinat» naminə sözdə qəbul edilməsidir. Bu isə ünsiyyət riskini və güvənsizliyi yaradır.

Ünsiyyət riski — Kiməsə sözünü deməyəndə, yazmayanda, etiraz, narazılıq, narahatlığını bildirməyəndə, şübhə və ehtiyatlandığın səbəblər barədə susanda, uzaqlaşırsan, soyuyursan, yola verirsən. Bir də görürsən ki, sıradan bir insana çevrilib sevdiyin insan, sıradan bir həyat yaşayırsan onunla…

Ailələrdə fors-major halların təsiri ilə də risklər vardır. Məsələn, yağışın yağması ilə bağlı problemlər yaranır, əlavə xərclərin çəkilməsinə səbəb olur, təmir xərcləri, nəqliyyat xərcləri.

Nəqliyyat, daşınma, kommunal xərclərlə bağlı daşınar və daşınmaz əmlak xərcləri mövcuddur. Nəzərə alsaq ki, ipoteka kreditinə alınmış ev, mənzillər, kreditlə alınmış avtomobil, mebel, məişət texnikası çoxdur, daşınar və daşınmaz əmlak riski mövcuddur.

Nəqliyyatdan istifadə haqqının artma ehtimalını və ya nəqliyyatdan çox istifadə etməməyi nəzərə alsaq, həm sağlamlıq xərcləri, həm də nəqliyyat xərclərini artırmış oluruq.Eləcə də qeyri-sağlam qida, pis vərdişlər, asılılıqlarımız bizim sağlamlığımıza çəkdiyimiz xərclərimizi artırır.

İnsan ehtiyatları ilə bağlı risklərimiz çoxdur. Məsələn, məsuliyyətsizlik, məlumat təhlükəsizliyi, səriştəsizlik, vəzifəsindən, sosial statusundan sui istifadə, ünsiyyət riskləri, insan çatışmazlığı (tənhalıq, boşanma, dul qalmaq), insan artıqlığı riski (mübahisələr, anlaşılmazlıqların səbəbkarlarının çox olması).

İnformasiya texnologiyaları ilə bağlı risklərimiz var. Məsələn, proqram təminatı ilə bağlı, İT kadr çatışmazlığı, bir İT kadrından asılılıq, virusa yoluxma, komputerin, noutbukun, telefonunxarab olması, kibercinayətkarlıq, outsorsinq riskləri ilə bağlı əlavə xərclərin yaranması riski.

Hər bir ailədə hüquqi riskləri var. Məsələn,  hüquqi biliklərin olmaması, qanuni hüquq və azadlıqları barədə biliklərin olmaması, məhkəmə işləri, məhkəmədə iddiaçı, zərərçəkmiş və ya zərəri törədən, məsul, günahkar, ittiham edilən şəxs qismində çıxış etməsi və s. və bunlarla bağlı xərclərin yaranması.

Nüfuz və reputasiya riski var. Bu və ya digər hərəkət və ya hərəkətsizlik nəticəsində yaranan risklərdir və birbaşa, dolayı yolla insanın nüfuz və adına xələl gətirə bilər, insan haqqında doğru olan və olmayan şaiyələrin dolaşması və pr kampaniyaların aparılması da nüfuz riskini yaradır. Nüfuz riski ailənin dağılması və ailədəki bir çox problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər.

İdarəetmə riski var. Ailənin düzgün idarə edilməməsi və ailənin idarəedicisinin müəyyən edilməməsi, məsuliyyət və öhdəliklərin düzgün bölünməsi nəticəsində yarana bilər. Eləcə də, ailənin bu və ya digər vəziyyətə hazır olmaması və problemi həll edə bilməmək qabiliyyəti də idarəetmə riskidir. Səriştəsizlik riskinin yaratdığı idarəetmə riskidir.

Strateji risklər var. Ailə daxilində starteji və əhəmiyyətli qərarların düzgün verilməməsi nəticəsində yaranan risklərdir. Məsələn antiböhran tədbirlərinin olmaması, zəruri olmayan xərclərə yol verilməsi, böhran zamanı xərcləri düzgün idarə etməmək, gəlirlərin azalması, ehtiyat fondunun yaradılmaması, uşaq planlaşdırılmamasının düzgün aparılmaması və s.

Продвигаемая

Təhlükəli beyin

İnsan beyni çox təhlükəlidir. Çünki insanı beyin idarə edir, hətta insanın bütün daxili orqanları, düşüncələri, hissləri, seçim və qərarları, əməlləri, sözləri birbaşa beyinlə əlaqəlidir və beyin tərəfindən idarə edilir.

Beyin çox təhlükəlidir. Passiv olması, dayanması, aktiv fəaliyyət göstərməsi ziyandır.

Dayanması insanın ölümünə və daxili orqanların fəaliyyətinin dayanmasına səbəb olur. Passiv olması insanın düşüncə, qərar, seçim, hisslərinin adekvatlıq və keyfiyyət səviyyəsinə mənfi təsir göstərir. Aktiv olması beyinə düşən gücün artması səbəbindən beyinlə bağlı müəyyən xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur.

Beynin daim aktiv olması da yaxşı hal deyil. Həm beyin yorulur, həm də o qədər çox düşünürsən ki, bir də görürsən ki, hamının yerinə düşünüb qərar verirsən.

Продвигаемая

Əgər, onda… (münasibətlər barədə)

Kiminləsə münasibət qurmağa başlamamışdan öncə müşahidə etməyi, düşünməyi və nəzaərt mexanizmini işə salmağı unutmayın. Bütün bunlar üçün isə məntiqi və rasional düşüncə və məntiq aktivləşdirilməlidir.

  1. Bir insanla münasibətiniz, marağınız, əgər siz qadın və ya o kişidirsə, demək ki, seksual yaxınlıq olana qədər qalacaq. Seksual yaxınlıq insanı fiziki yaxın edir, mənəvi , intellektual, yaradıcı və psixoloji cəhətdən uzaqlaşdırır. Məhz seksual yaxın olduğunuz insandan sizin ağıl, savad və intellektinizi, yaradıcılığınızı qiymətləndirməyi tələb etməyin, şərt kimi qoymayın. Çünki artıq mənəvi. intellektual, yaradıcı və psixoloji yaxınlıq və maraöı seksuallıq ən son plana atıb, bəlkə də plandan kənara çıxardıb. Vaxtın olmaması bir bəhanədir, səbəb deyildir. Vaxt lazım gələrsə, düzgün idarə edilərsə, priroritetlər müəyyən olunarsa, mütləq tapılar.
  2. Stereotiplər, klişelər varsa, demək ki, şübhələr vardır, demək ki, inamsızlıq var. İnamsızlıq üçün səbəb varsa, bu münasibətin bitməsinin ilk əlamətidir.
  3. Vaxtın mütləq çatışmazlığını səbəb kimi təqdim edirlərsə, demək ki, sizin onun vaxtını almağınız zamanı bitməyə doğrudur. O vaxtını sizə sərf etmək istəmir. O zaman öz vaxtınızı da ona sərf etməyin. Sizin vaxtınız və səhhətiniz hər şey və hər kəsdən üstündür.
  4. Qarşılığı olmayan bir münasibətdə biri ancaq alırsa, digəri ancaq verirsə, bu münasibət insanın ruhunu tükədir, enerjisini alır, əksinə yükləyir, yorur. Bu cür münasibətlərin olmaması və tezliklə bitməsi doğrudur.
  5. Əgər bütün vaxtı telefona girirsə, siz yanında olanda, diqqəti sizdə deyilsə, demək ki, siz onun marağında deyilsiniz. Bu qeyri-etik davranış olsa belə, ayrılmaq vaxtının gəldiyini, həmin insan üçün önəmli biri olmadığını anlamağa bir işarədir.
  6. Əgər birinin kompleksi və problemi çoxdursa, şikayət edirsə, o insanın da sizdən razı qalacağına inanmaq sadəlövhlükdür. Siz onun üçün problem, şikayət edəcəyi mənbə ola bilərsiniz, bəlkə də bu mənbəyin özüsünüz. Belə halda, bu münasibəti bitirmək lazımdır. Əks halda, kompleks, problem və şikayətləri ilə sizi yükləyəcək.
  7. Bir insanın həyatında başqa birisi varsa, biri ilə münasibətiniz alınmırsa, onunla bitirmək, ayrılmaq doğrudur. Onu unudun və onun öz həyatını yaşamasına mane olmayın. Siz öz həyatınızı yaşayın.
  8. Yaradıcılığınız ilə məşğul olmağınız, yaradıcı olmağınız münasibətlərdə özünü göstərirsə, ona etdiyi təsiri və göstərdiyi nəticələri təhlil edin. Mənfidirsə, münasibəti bitirin.
  9. Bir adam susub etiraz etmirsə, ya həmişə sizin fikrinizlə razılaşırsa, ya onun öz fikri yoxdur, ya sizi itirmək istəmir, ya sizin xətrinizə dəymək istəmir, ya müzakirə və mübahisəyə meylli deyildir, ya da sizi yola verir. Hər bir halda, bu insanın sizə uyğun olmadığını anlayın və ayrılın.
  10. Mütləq öz zövqünüzü, fikirlərinizi, seçimlərinizi üstün tutun. Onları özünüz formalaşdırın. Öz istirahət yolunuzu, mədəni seçimlərinizi, yaradıcı seçimlərinizi özünüz üçün inkişaf etdirin.
  11. İnsanlardan ayrılmağı və onlarsız yaşamağı, onları itki kimi qəbul etməməyi öyrənin.
  12. Vaxtınızı özünüzə sərf edin.
  13. Kiminsə istəyi, tələbi, şərtləri, təzyiqi altında dəyişməyin. Ancaq öz üzərinizdə işləməklə, özünüzü inkişaf etdirməklə, öz istəyiniz üçün dəyişin.
Продвигаемая

Yoxsulam!

Mən yoxsulam!

Həmişə varlılara, orta səviyyədə olanlara həsəd aparmışam!

Niyə! Çünki mən də onların bir gününü yaşamağa haqq etdiyimi düşünürəm! Bəzən o qədər dua edirəm ki, onların yerində olum! Bəzən elə dua edirəm ki, onlar mənim yerimdə olsun!

İnsanlar məni qınayır ki, yoxsul olmağıma özüm günahkaram! Vaxtında özümə gün ağlamamışam! Axı kimsə mənə kömək etməmişdir! İndi də qınayacaqlar ki, niyə kimdənsə kömək umursan! Özün üçün özün et!

Bəlkə də, məni qınamaqda haqlıdırlar. Amma başqa cür olmur. İllərlə yığılmış qəzəb, paxıllıq, nifrət, fəsadlıqdır! Dəyişə bilmirəm! Zamanla tikə-tikə yemişəm, udmuşam, həzm edilməyib onlar….

Yoxsul olduğum üçün təhsil ala bilmədim! Yazıb oxumağı bacara bilmirəm! İşlədiyim işlərdə əzib keçirlər, qəpik-quruş verirlər, alçaldırlar!

Kitab oxuya bilmirəm, təhsilim yoxdur deyə, savadsızam, beynimdəki fikirlərim yoxsuldur, dşüüncələrim yoxsuldur!

Qadınlar yoxsul kişilər ilə yaxınlıq etmir, yoxsul kişini sevmir deyə qadınlardan acam, ehtirasım belə yoxsuldur, acgöz yoxsul! fahişələrə belə pul lazımdır!

Mənəviyyatımı necə zəngilləşdirə bilərəm!?! Mənəviyyatı olan insanların əhatəsində deyiləm! Harada və necə mənəviyyatı zənginləşdirmək olar? Ora belə buraxmırlar! Mənəvi zəngin insanlar, ziyalılar məni özünə yaraşdırmırlar!

Mədəni istirahətim belə yoxdur! Mədəniyyətdən necə zəngin ola bilərəm?! Mədəniyyətim var idisə də, yoxsulluğun bataqlığında batıb qaldı!

Zövqüm belə yoxsuldur! Zövq formalaşan yerlərin qapısı üzümə bağlıdır!

Sonra da deyirlər pul hər şeyi həll etmir! Yoxsul olmasaydım, təhsilim də var idi, işim də, mədəni istirahətim də, sosial həyatım da, qadınım da! Ən əsası pulum olsaydı, mənəviyyatımı zənginləşdirərdim! Eh, zövqü zənginləşdirməyə nə var ki, yetər ki, pul olsun!

Mən isə yoxsulam! Adım üstündə! Yoxsul! Hərtərəfli yoxsul! Məni düşünməyin!

Продвигаемая

«Ər» xəstəliyi…

Bir çox ailələrdə qız anaları övladlarının təhsilindən və işləyib pul qazanmasından öncə ərə getməsini düşünür. Yəni təhsili qiyabi də, axşam oxumaqla da ala bilər, əri işləyirsə, işləməyə bilər, əri icazə versə, işləyər.

Hələ mənim ailəm ziyalı, ali təhsilli və sağlam düşüncəli ailədir, anam da ilk düşündüyü təhsilim və karyeram olsa da, qız anası kimi düşünürdü.

Evdə qızı olan ana ilk düşündüyü qızın cehizidir. Qız doğulan gündən ona cehiz yığmaq məsələsidir.

Anam orta məktəbdə oxuyanda həmişə deyərdi ki, əsas ali məktəbə daxil ol, indi oğlan, sevgi barədə düşünmə. Təhsil qız üçün önəmlidir. Burası ilə razıyam.

Universitetə girəndən sonra deyirdi ki, əri ali məktəbdə axtarıb taap bilərsən, hələ 6 ilin var. Yəni həm təhsil al, həm axtar tap. Yəni ali məktəbdə ər tapmasan, işləyərkən işdə tapacaqsan. Nə ali məktbədə, nə işdə tapa bilməyəndə, qonşu, qohum, ailə dostları narahat olmağa başlayır ki, qızda problem var, sevəni, bəyənəni yoxdur. Elə bil, qız onlar üçün ərə getməlidir. Ərə getməsə bunlara yük olacaq. Bununla razı deyiləm. Bax, mənim ərə gedib getməməyimdən onlara nə?! Ərə gedib bədbəxt olanda da, deyirlər ki, ağıllı, müəyyən yaşa gəlmiş adamsan, ərə getməzdin! Yəni ki, istənilən halda, onlara yarına bilmirsən! Bəlkə heç yarınmayaq?! Onsuz da ərə getməyəndə bir şikayət, narahatlıq, narazılıq, ərə gedib özünü təcrid edəndə, ayrı bir dərd, ərə gedib boşananda, dul qalanda, ər tərəfindən atılıb tək qalanda ayrı bir problem.

Yaşın üstünə yaş gəldikcə, ərə getdiyini hərtərəfli hiss edəndə də, ər seçmək çətin olur. Artıq xüsusi tələb və standartların, şərtlərin olur. Kimisə bəynmirsən, seçici olursan. Deyirsən ki, məndə hər şey var, sən mənə məndə olmayan nə təklif edə bilərsən?! Pul? Özüm işləyirəm! Karyera? Zatən işləyib öz savad, bilik və təcrübəmlə qururam! Ev? Özüm öz qazandığım pul ilə tək yaşa bilirəm!Avtomobil? Onu özüm də istəsəm, ala bilərəm! Hüzur? Onu sən olmadan da özüm üçün yaratmışam! Azadlıq? Kişi və ailə olan yerdə azadlıq olmur. Maraqlı həyat? Onsuz da özüm öz həyatımı daha da maraqlı edirəm! Xoşbəxtlik? Tək, münasibət qurmadan da xoşbəxt olmağın yolları var! Sevgi? Olmayan bir şeyi necə verəcəksən? Övlad? Övladlığa götürülməli olan o qədər uşaq varkən, neyləyirəm, sənin genini və xarakterini daşıyan ikinici birisini?! Ruh? Ruhu olan insanı məsafədən tanıyıram! Yaradıcılıqda məhdudiyyətin olmaması? Zatən yaradıcılığım var, kiməsə görə ondan imtina edən deyiləm! Dostluq? Dostluq üçün dostlarım var! Anlayış? Anlayışı ailə qurana qədər göstərəcəksən! Hörmət? Özünə hörmət etməyi öyrən ilkin olaraq! Seks? Seks üçün ailə qurmağa dəyməz. Onu ailə qurmadan da yaşamaq olar! İnkişaf? Sənsiz də öz üzərimdə işləyib inkişaf edirəm! Nə qaldı başqa? Görürsən, alınası nə varsa, özüm alıram, qazanılası nə varsa, özüm qazanıram, yaradılası nə varsa, özüm yaradıram, səni neyləyirəm?!

Ərə getmək istəməyən qızları da mənəvi, psixoloji, fiziki təzyiqlər, şiddət yolu ilə ərə verirlər.

Bir də var, doğulan kimi ancaq həyatda yaşamaq məqsədi və hədəfi kimi ərər getməyi seçən qızlar tipi! Onlar ona salam verən hər oğlan, kişiyə tamah salır, onları potensial ər kimi görürlər!

Maraqlıdır mənə, səndə nə çatışmır ki, onu ərdə axtarırsan?! Bakirəlik dərdi! Seks! Övlad! Valideynlərin, ictimai qınağın canında qurtulmaq! Sırf ailə qurmaq! Sırf kişiyə xidmət etmək! Sırf ailə qurub boşanıb sonra tək yaşayıb azad olmaq! Dəyərmi, sırf buna görə ərə gedib həyatını, gələcəyini məhv etməyə, təhsil, karyera barədə düşünmədən, sağlam düşüncə və gələcəyini təmin etmədən ərə getmək! Övladına yazıq deyilmi? Gələcəyimizə heyfin gəlmirmi?

Bir də ərə getməyən qızların rəfiqələri ayrı dərddir! Özləri ərə gedib xoşbəxt yaşayanlar, ağ günə çıxanlar! İmkanınız olsaydı, keçmişə dönə bilsəydiniz, ərə getməzdiniz! Ərə getdiyinizi bir səhv kimi qəbul edirsiniz, xoşbəxt deyilsiniz, amma susursunuz! Çünki özünüz bədbəxt olduğunuz üçün kimisə xoşbəxt görmək istəmirsiniz! Görə bilmirsiniz! Qısqanclıq, paxıllıq!

Ərə getmək də yoluxucu xəstəlik kimidir! Hər kəs istəyir, yoluxur, yoluxandan sonra sağalması çətin olur, xəstəlik sağalsa belə izini qoyur!

Yoluxmayın, tələsməyin! Bu xəstəliyin müalicəsi yoxdur!

Bir də həkim yanına gedəndə, sənin ərdə olub olmamağını soruşmağı ayrı dərddir! ərə get, sğaalacaqsan! Ay həkim, başına dönüm, ər yerinə kişi var həyatımda, seks də! Bunun üçün ər nəyimə lazımdır axı?!

Bir də işə gedəndə müsahibə zamanı ərdə olub olmamağını soruşurlar! Ərdə olanda, uşaq niyə bir nəfərdir, niyə davamı gəlmir, olmayanda, niyə doğmursan! Ərdə olmayanda, niyə ərdə deyilsən, ırı get kimi tövsiyələr! Elə bil ki, mənim işgüzarlığıma, savadıma ər təsir edir!

Ətiniz tökülməsin! Elə hamınızın!

Ərə getməyə tələsənlərin də, ərə verməyə tələsənənlərin də, ərə verməyə məcbur edənlərin də, ərə verənlərin də!

Siz ərə getməyin! Əsla, ərə getməyin! Nəsliniz kəsilsin! Mənə sağlam düşüncəli gələcək lazımdır!

Продвигаемая

Oyuncaqlarım…(Nicat Qafurogluya nəzərən)

Uşaqlığım lənətə gəlmiş dövrə düşdü…

Hakimiyyət devrildi, böhranlar ard-arda bir-birini əvəzlədi, kütləvi ixtisarlar, işsizlik uşaqlığımızı yaşamağa qoymadı…

Uzanan növbələr, müharibə… Uşaqlıq illərində uşaqlıq oyuncaqlarımızın sayı az idi… Pul ancaq geyim və yeməyə çatırdı… Yoxsulluq… Lənətə gəlsin kasıb olmaq… Yoxsulluq içində böyümək, istəklərini rədd cavabını eşitməyib, ağlamamaq, inciməmək üçün boğmaq… «Böyüyəndə özüm alaram, eybi yox» təsəllisi verib varlı olmağa, pul harda var, ora can atmağa çalışmaq… Çalışmaq, özü də ki, nəyi var, böyümək, böyüyəndə də çalışmaq, pulu önə çəkmək…

Yoxsul insanlar, uşaqlar böyüdükcə, pulu birinci yerə qoyurlar, pulsuzluq uşaqlıqdan məhrum edib onları…

Yoxsul ailədə böyüyənlərin bir-iki oyuncağı olar deyə, böyüyəndə daha çox oynayarlar, o da oyuncaqları insan olar…

Yoxsul ailənin uşaqları pulsuzluğun oyuncağı olduğu kimi o uşaqlar böyüyəndə yoxsulluğa nifrət edər… Oyuncaqları daha bahalı, təhlükəli, canlı olar… Oynadıqları insan taleyi olar…

Mən böyüdüm, çalışdım, yoxsulluq çıxmadı canımdan, uşaqlığım da… İndi insanlar ilə oynamamaq üçün qızıma aldığım bahalı oyuncaqlar ilə oynayıram…

Böyümək istəmirəm, oynamaqdan doymuram…

Nə olar, ana, qızım, bir az da oynayım… Mən axı hələ uşağam…

Продвигаемая

Getməyə nə var ki… (Nicat Qafurogluya nəzərən)

Getməyə nə var ki, yoldan çox yol var, səbəbdən çox səbəb, bəhanələr də ki, n qədər…

Getməyə nə var ki, son sözünü desən də, sussan da, getmək nə cəsarət tələb edir, nə də ki, məsuliyyət…

Getməyə nə var ki, qaçırsan hər şeydən, hamıdan, gedirsən özünə, qapanırsan…

Getməyə nə var ki, hər kəs günahkar olur getməyinə bir özündən savayı…

Getməyə nə var ki, özündən sonra lap yolları, körpüləri yandır, bitir, unut…

Getməyə nə var ki, özündən başla aldatmağı…

Getməyə nə var ki, ən çətini qalmaqdır… Ən çətini getməməyə səbəb tapmaqdır… Ən çətini getməməkdir…

Продвигаемая

«Beyin yeyənlər» fəsiləsi

İnsanlar var ki, onların qida vasitəsi insanların «beyni»dir.

Beyin yeməyin də yolları var. Necə ki, biz qidanı ya əllə, ya çəngəllə, ya çubuqla, ya da qaşıqla orqanizmimizə ötürürük. Adətən beyin ilə qidalanan insanlar aqressiv olurlar və seçdikləri yollar bu və ya digər şəkildə aqressiv olur. Beyin ilə qidalananlar daha çox psixoloji və mənəvi təzyiq və zorlama, şiddət alətini seçirlər.

  1. İrad, pretenziyalar. Bunlar daimi və ardıcıl olaraq təkrarlanan, haqlı və haqsız əsaslara malik ola bilər. Bunun həlli yolu mübahisə obyektinin müəyyən edilməsi, pretenziyanın həll olunmasıdır. Bunun üçün dinləmə və təhlil etmə qabiliyyəti olmalıdır.
  2. İlişmək, seçicilik yolu ilə səhv axtarıb tapmaq. Bu cür beyin yemək növündə hansısa rasional və məntiqi əsas olmur. Onun h’r hans; bir praktiki təməli olmur. İstənilən bir şey-hərəkət və ya hərəkətsizlik ilişmək və acı atmacalara səbəb olur. Bu atmacalar hansısa problemi və ya mübahisəni həll etməyə yönəlmir.
  3. Ədalətli tənqid. Bəzən seçici şəkildə ilişmələr sözlərin dəyişilməsi yolu ilə ədalətli tənqid kimi təqdim edilir və insanın yaxşılığı üçün olduğu vurğulanır. Burada daha çox yuxarıdan aşağıya doğru ierarxik tövsiyələr əhatə olunur. Tövsiyələrə əməl edilməyəndə isə ədalətli tənqid görkəmində atmacalar atılır. Bu daha çox bir insanın digər insanın üzərində domenant olmağı və onu idarə etmək istəyi ilə bağlıdır.
  4. Ələ salmaq və yersiz/ərkyanə zarafatlar. Əgər kimisə birbaşa tənqid edə bilmirlərsə, o zaman onu ələ salmaq və aşağılamaq yolu ilə zarafatlar edirlər. Adətən, normal ünsiyyət zamanı söhbətin ortasında gözlənilməz şəkildə yersiz zarafat edilməklə özünü göstərir.
  5. Xətrə dəyən, təhqir tərkibli müqayisələr. Burada insanı tənqid yox, kim və ya nə iləsə müqayisə edib təhqir edirlər. Məqsəd nəyisə və ya kimisə dəyişmək deyil.
  6. Susmaq və ya sükunət ilə münasibət bildirmək. Bu zaman sükunət və ya susmaq yola verməkdən daha çox biganəliyi ifadə edir. Susmaq və münasibət bildirməmək psixoloji aqressiya növüdür. Çünki uzun müddət susan adam bir gün partlayır və çox aqressiv, kobud olur.
Продвигаемая

Səni sevirəm (hekayə)

                                             

Ay yuxuya gedəndə, sən öpüşünlə yuxudan oyatdın məni…

Mən:

-Axı bu gün şənbədir. Niyə məni oyatdın axı?

O:

-Bunu mən gərək səndən soruşam.

Mən:

-Niyə?

O:

-Səni mən oyatdımsa, demək ki, məni də nəsə oyatmışdı. O nə ola bilərdi?

Mən:

-O nə ola bilərdi? Aaaa. Zəngli saatım.

O:

-Bəli, təkrarlanmasını hər 10 dəqiqədən bir qoyduğun telefonundakı zəngli saatın.

Mən:

-Bağışla. Adətkar olmuşam. Axı əvvəllər şənbə günü də işə gedirdim. İndi isə getmirəm.

O:

-O nə musiqidir, zəngli saata qoymusan?

Mən:

-Jovanni Marradinin “İnam” (müəllifdən: Giovanni Marradi “Believe”). Yuxudan inamla və inandığın insanla oyanmağımın şərəfinə qoymuşam. Nədir? Yoxsa bəyənmədin?

O, susdu. Yenə öz dünyasına getmişdi.

Mən:

-Yenə nəsə artıq söz dedim? Yenə üzr istəyim? Barı, səbəbini de.

O, fikirlərini qova-qova:

-Yox. Sadəcə fikrə daldım. Demək inam. İnandığın insanam. Mən sənin yerində olsaydım, bu qədər inanmazdım. Özümə, insanlara, mənə. Mən özümə belə inanmıram.

Mən:

-Nə oldu yenə? Niyə belə deyirsən? İnsan özünə də, insanlara da inanmalıdır. İnanmadan olmaz axı. Mən inanmadan yaşaya bilmərəm.

O:

-Bax, fərqimiz budur. Mən inanmıram deyə, peşman və məyus olmuram. Sən isə məndən çox inanır, məyus olur və peşmançılıqla qarşılaşırsan. Çox sadəlövhsən. Çox safsan.

Mən:

-Yaxşı. Gəl, mübahisə etməyək. Gedim, kofe hazırlayım. Sənsə, geyin get, isti təndir çörəyi və kənd yumurtası, qatığı al.

O:

-Əsl gəzmək havasıdır.

Mən:

-Yemək yedikdən sonra gəzməyə çıxarıq. Nə deyirəm ki?!

O:

-Olar…

Onu gördüyüm son gün və onunla etdiyim son söhbət idi. O narkotik vasitə və spirtli içkilərin alüdəçisi idi, mən isə ona alüdə olmuşdum. Onun narkotik vasitələr qəbul etdiyini və içdiyini bilmirdim. Dostları deyəndə, inanmırdım. Çox adam deyirdi ki, güclüyəm. Belə bir adamla yaşaya bilirəm. Mənim bundan şübhələnməyim üçün o heç nə etmirdi. Nə evdən oğurluq halları var idi, nə mənə qarşı aqressiyası. Ondan sonra mən susmağa başladım. Məni danışdıran, dinləyən və anlayan tək o idi…

Biz insanlar mürəkkəb varlıqlarıq. O qədər susuruq ki, danışmağı unuduruq… O qədər sükunəti dinləyirik ki, səslərə cırnayırıq… İnsanlar o qədər mürəkkəbdir ki, gah məni güclü və iradəli hesab edirdilər, gah da zəif və iradəsiz. Barəmdə ictimai rəyin nə olması, cəmiyyətin, insanların haqqımda nə düşünməsi məni dəyişmir, çünki mən onlar barədə düşünmürəm…

Ondan hamilə idim. Bunu ona axşam deyəcəkdim. Gecə onunla şərab içməməyimdən, yeməyi iştahla və çox yeməyimdən bəlkə də şübhələnmişdi. Onu mağazaya göndərdim, o isə qayıtmadı. Çünki onun ölüm xəbərini dostları polis idarəsinə məni dəvət edərkən çatdırdılar. 1 aprel zarafatı ola bilməzdi. Aprel ayı deyildi. Yox, ölüm xəbəri ilə zarafat etmək olmaz.

Polis bölməsində mənə deyəndə ki, o narkotik vasitə qəbul edərkən dozasının artıq olmasından ürəyi dayanıb, dostları hadisə yerinə çatanda artıq gec imiş

Bir o yadımdadır. Hər gün evdən çıxanda və evə gələndə, məni bərk qucaqlayıb alnımdan öpərdi. O gün isə üzümə gülümsəyib demişdi:

-Səni sevirəm. İndi deyirəm, birdən gec olar, deyə bilmərəm bunu sənə. Səni sevirəm…

  • Mən də səni sevirəm.

Dostlar mənə inandla təkid edirdilər ki, bir psixoloq yanına gedib ondan kömək alım. Kimisə görmək istəmirdim. Hamilə olmağıma baxmayaraq işdən çıxmışdım, evdə özümü qapayıb hər gün ağlayırdım. Güzgü önünə keçirdim, əlimdə içində şərab olan badə var idi:

-Əclaf. Mən sənə inanırdım. Mən səni sevirdim. Məni tərk etməyəcəkdin. Naxələf çıxdın sözünə. Səndən zəhləm gedir. Atasız böyüyən uşaq və tənha ana… Yox, mən daha içməyəcəyəm. Mən özümü toparlamalıyam.

Badəni güzgüdə gülərək öz şərəfimə qaldırdım, gülümsədim, ağladım, sonra da badəni boşaltdım yerə.

-Bax, əclaf. Bu mənim qanımdır. Axıdıram…

Продвигаемая

Dayan (hekayə)

Onu 2 ay yarım idi ki, görmürdüm. Unudulurdu. Ötən həftə kimi bu həftə də çərşənbə axşamı gördüm onu. Marketə gedirdi. Ya pivə almağa, ya da araq almağa. Bir o yadımdadır ki, hər dəfə mənimlə görüşəndə içkili olardı. Hər dəfə onu görəndə, soruşmaq istəyirəm: «İndi kiminlə görüşməyə gedirsən, kimə görə içirsən?»

Bir məfhum olaraq yerimi tapa bilməmişəm. Niyəsini bəzən özüm də bilmirəm. Özümə bir məfhum olaraq ad seçməkdə çətinlik çəkirəm.
Qanun olmaq istəmirəm. İndi qanundan insanlar sadəcə ehtiyat edirlər, o da qanunu pozanlara cinayətkar adını verirlər və onlara cəza kəsirlər, bəzən isə cərimələyirlər deyə. «Qanun qarşısında hər kəs bərabərdir» cümləsi də keçmişdə qalıb deyə, indiki zamanda gülməli səslənir. Qanun tərəzisində indi haqq və ədalətin çəkisi daha az gəlir. Qanun satılır, alınır, qiymətini müəyyən edir sözü keçən insanlar…
«Qanun önündə cavab vermək» də indi gündəmdə deyil. Ayrıseçkilik, böhtanlar, şərləmələr indi qanunun düzgünlük görən gözlərini bağlayıb. Femida kor qalıb, gözlərini çıxardıblar ki, həqiqəti görməsin, heyif qulaqlarını kar etməyiblər, ya da dilini kəsməyiblər. Birdəfəlik ahəngdarlıq yaranardı.
Qanunauyğunluqlar adından nə qədər tələblər sırınır insanlara, təbiətə, canlılara. Kənardan baxanda bu qanunauyğunluqların yaranma mənbəyinin qeyri-müəyyənliyinə təəccüb edirəm.
Yazılmamış qanunlar. Gülməli olan bilirsiniz nədir?! Yazılan qanunları insanlar vecinə almırlar, amma yazılmamış qanunlar insanları idarə edir.
Körpü olmaq istəmirəm. Bir həyatından bezmiş canlı terrorçu gəlib məni partlatsın? Ya da daha çox pulu cibinə atmaq üçün keyfiyyətsiz tikinti məhsullarından məni tiksinlər ki, yarımillik ömrüm olsun, dağılım ki, yenə təmir və tikintiyə səbəb yaransın, yenə də bunun üçün pul ayrılsın.
Ya həyatından bezmiş birisi özünə daşıya biləcəyi yükdən artıq yük daşısın və məndən keçsin. Əlim-ayağım üzülməzmi? Üzülər, təbii ki, üzülər.
Ya da unutmaq istədiyini və keçmiyi silməyini bəhanı edib özündən sonra keçdiyi körpünü yandırmaq da bir mənasız və ədalətsiz addımdır. Bax, mənim nə günahım var axı?! Özünüzü yandırın, məni yox!
Продвигаемая

İtin gündəliyi (hekayə)

Темнота не может убить темноту, только свет способен на это. Ненависть не может убить ненависть, только любовь способна на это. Если мы не разделим чью-то боль, то никогда не справимся с нашей собственной болью.

Müəllif: Adı lazım olmayan bir it…

 

Bu gündəliyi yazmağıma səbəb oxuduğumm kitabların,

 hekayələrin mənə çox təsiri etməsidir. Kafkanın “Bir itin araşdırmaları”,

 Əziz Nesinin “Tarzan”,  Azər Qismətin “Məğlub itləri dənizdə yumazlar”

 novlellalarını oxuyun. Bəlkə  biləcəksiniz ki,

mən niyə bu qədər təsirlənib gündəlik tutmuşam.

 

 

I hissə: İt günü

         Bəli, mən bir itəm. Sıradan bir it. Bəlkə də kimin üçün isə bir itin gündəlik tutması, yazıb oxuması bir möcüzədir, bəlkə kimsə bunu sıradan hesab edir, bəlkə kimsə buna inanmır, bəlkə kimsə buna inanır. İnsanların yerinə bir qərar verə, söz deyə bilmərəm. Bilirsiniz, mənə həmişə nə maraqlı olub? İnsanlar biz itlərin həyatını yaşayır, davranışını yamsılayır, ya biz itlərin gününə düşürlər, ya əksinə biz itlər insan həyatını yaşayır, onların davranışını yamsılayır, onların gününə düşürük? Bütün bunlar bir-birinə elə qarışıb ki, ayırd etmək və anlamaq çətindir. İtlər insanlar kimi ali varlıq deyillər, şüura malik deyillər deyə, bu gündəliyimdə yazdığımı ciddi qəbul etməyə bilərlər.

Bilirsiniz, insanlar bizim həm də xətrimizə dəyirlər? Özü də sözlərlə başlayırlar, sonra əmələ keçirlər. Zarafatlarında belə bizi təhqir edirlər.  İnsanlar ən qəddar canlıdır. Hələ bu atmaca və zarafatlarınıza baxın, insanlar: “it sifətini almaq”, “it kimi qapmaq”, “itə oxşamaq”, “it günündə yaşamaq”. Hələ polislərə “it” deməyiniz hansısa məntiqi və əlxaqi çərivəyə sığmır. Özün kimi insanı necə heyvana bənzədə bilmək olar axı?! Sonra da biz itləri bəyənmirsiniz! Siz heç öz içinizdə digər insanları bəyənmirsiniz, qalsın ki, biz itləri, ya da başqa heyvanları bəyənəsiniz. Acınacaqlıdır.

Bilirsiniz, insanlar, əslində biz itlər sizinlə müqayisə edilsək, daha mərdik, daha təbiiyik, sadiqik, dözümlüyük, aramızda elə itlər var ki, zahirən də çox gözəldirlər.

Biz itlər sizə xidmət göstərəndə, sizə minnət qoymuruq, amma siz! Sizin hansı bir haqsızlığınızı yazım, özü də necə yazım ki, xətrinizə dəyməsin, ruhunuz inciməsin?!

Bir itin keçən günləri insan üçün niyə maraqlı olsun ki? əslində, bu gündəliyin insanlar tərəfindən oxunmasını istəmirəm. Bu gündəliyin it tərəfəindən yazıldığını alimlər bilərsə, mənim üzərimdə təcrübələr keçəcəklər, bəlkə hələ başımın içindəki beyini öyrənmək istəyəcəklər. Beynimin imkanlarını yoxlamaq üçün başıma min oyun açacaqlar, sınaqlar keçirəcəklər üzərimdə. İt kimi günüm qara itin günündən də qara olacaq. Əvvəl yaşaığım və narazı qaldığım günlərimə şükür etməli olacağam. Gündəliyim mən öləndən sonra nəşrə verilsin. Ya da müəllifin adı qeyd edilməsin. Ən təhlükəsizi budur. Amma insanlar təbiətcə çox şeylə maraqlanan və hər şeyə burnunu soxan olduqları üçün jurnalistlər, araşdırmaçılar, bəlkə də tərcümeyi-hal yazanlar məni axtaracaqlar, bu gündəliyi yazmağıma səbəb olan insanları, itləri, ya da digər canlıları axtarıb tapacaqlar ki, bir sensasiya yarada bilsinlər.

Bəzən təəssüf edirəm ki, itlərin arasında alim yoxdur. Olsaydı, insanlara alimlərin heyvanlara çəkdirdiklərini, apardığı sınaqları ilə üzərək onlara itin gününü göstərərdilər. İt oyununu açmaq lazımdır ki, bilsinlər, biz itlərin başına  onlar nə kimi oyunlar açırlar.

 

II hissə: İnsanla it

Bəzi insanları çox sevirəm. Sayları az olsa da. Bir sahibim var idi, düzü sahiblik etmirdi. İt kimi məni ailənin bir üzvü hesab edirdi, insanlardan, doğmalarından ayırmırdı. Bir dəfə övladını qonşu uşaqları incidəndə, evə küsmüş və hirsli vəziyyətdə gəlmişdi. Hirsini məni daşlamaqla soyutmaq istəyirdi. Daş atmağa başlayanda atası onun əlindən tutub saxlamışdı. Övladına bilirsiniz nə demişdi?
«Övladım, bax, kimsə səni daşlayırsa, onu daşlamırsansa, səni daşlamayanı da daşlamamalısan… Səni incidəni incitmirsənsə, səni incitməyəni də incitməməlisən. Unutma, istənilən bir canlını incitmək yerə çırpılmış qab kimidir, bir dəfə çırpanda, qırıntıları iri olur, tapıb yapışdırırsan. İkinci dəfə çırpanda, qırıntıların sayı artır, ölçüsü kiçilir, onları tapıb yapışdırmaq çətinləşir, dəfələrlə sındıranda isə onun qırıntıları lap kiçik olur, onları axtarıb tapmaq və yapışdırmaq qeyri-mümkün olur. Tapıb yapışdıranda isə müəyyən bir hissə çatışmır, deşik, boşluq yaranır, o isə həmin yamaqlanmış və yapışdırılmış qabın ən zəif yeri olur.»
Onun övladı çox həssas və tez inciyən idi. Belə anlarında yanında olmaq istəsəm də, ehtiyat edirdim. Birdən məni təpikləyib qovar, üstümə çəmkirər. Bir dəfə atası mənə və evinin damına qonan quş üçün emalatxanasında taxtadan ev tikəndə, övladı gəlib atasına demişdi:

  • Ata, niyə bu evləri tikirsən, onsuz da quş mövsümü gələndə buradan uçacaq, it isə ya öləcək, ya qaçacaqdır. Hələ biz bu iti öz evimizə öyrəşdirmişiksə, onun öz evinə nə ehtiyacı var?

Atası demişdi:

  • Övladım, sən də ailə quracaqsan, onda niyə bir evin olsun ki, bizimlə yaşayırsan, onda səni də küçəyə ataq ki, onsuz da bir gün bizi, bu evi tərk edəcəksən, öləcəksən, qaçacaqsan. Ailə qursan belə, qurmasan belə, sənin də öz evin olmalıdır. Ev insanın hüzur yeridir.»

Bir etiraf da edirəm. Bilirəm ki, insanlar məni düz anlamayacaq, elə biləcək ki, onlara nifrət edirəm. İnsanlar özlərini dəyişib bitirməmiş, bütün təbiəti və canlıları dəyişməyə başladılar. Hər işdə yarımçıq olduqları üçün yamaq kimi gəlir bu dəyişikliklər. Hər dəyişiklikdə bir yeni yoxluq, bir yeni çatışmazlıq var.

İnsanlar bizi dəyişdirir. Təbiətimizi dəyişdirir. Öz nazlarını göstərmək, sosial statusunu gözə soxmaq üçün qlamur və varlılar estetik gözəl itlər saxlayar, onlarla gəzərlər, hətta biz itlərə elə geyim geyindirərlər ki, bizim zövqümüzdə deyil. Heç bizdən soruşmurlar onları geyindirəndə. Biz itləri məcbur edirlər ki, ovumuz olan pişik ilə dostlaşaq, bir evdə yaşayaq, onlara dəyməyək. Biz itləri məcbur edirlər ki, pul, şou və əyləncə xətrinə bir-birimizlə boğuşaq, özü də birinin leşi çıxanadək bu boğuşma davam etməlidir. Bu boğuşmada mütləq bir it məğlub, biri qalib olmalıdır. Sanki özləri özlərinə azlıq edirlər, zatən insanlar şou və pul xətrinə, bəzən əyləncə üçün bir-birini boğuşdurur, öldürürlər.

Hələ əyləncə və bəhsəbəs xətrinə bizi əhliləşdirib ov üçün ora-bura qaçırtmalarını demirəm. Qaçmaq və ovlamaq bizim təbiətimizdə var, biz bunu özümüz istədiyimiz üçün, bəzən isə ac olduğumuz üçün edirik. Daha insanların əyləncəsinə xidmət etmək üçün yox.

Bilirsiniz, qorxaqlar, zəiflər və iradəsizlər iki istiqamətdə qaçarlar, yanlara doğru, geriyə doğru…

Bizi öyrənmək üçün elm sahəsi açmısınız. Kinologiya. Amma hələ də öyrənə bilmirsiniz. Dəhşətlidir. Bunu belə etiraf edə bilmirsiniz.

Insanlar bizi məcbur edir ki, qısa və ya uzaq məsafə yarışlarında pulla qaçaq, hərçənd qalib gələn o pulu görmür. Guya itin pul nəyinə lazımdır ki?

İnsanlar biz itlərin sirkdə və ya yarışmalarda iştirak etməsini tələb edir, bizi əhliləşdirərək musiqi sədası altında rəqs etməyimizi önümüzə məqsəd kimi qoyur. Yenə xeyrini görmürük. Sadəcə itlikdən çıxırıq, özü də məcburiyyət qarşısında.

Gözəllik yarışmasına ala-bəzək geyindirilərək, tükləri daranaraq, kəsilərək forma verilərək, üzünə makiyaj edilərək ortalığa buraxılan itləri demirəm hələ. Bu yarışmasında da sahibi sözü keçən və pullu, vəzifəli olan itlər qalib gəlir.

Küçədə yaşayan itlərin aqibəti də xoş deyil, evdə yaşayan itlərin də… Küçədə bizi daşlayan uşaqlar və böyüklərin qurbanı olmaq, ən sonuncu heyvan olmaq bizi alçaldır. Hərçənd ki, kimsə düşünə bilməz ki, itlərin də qüruru və mənliyi var.

Biz itləri evinə gətirənlər ya təklikdən qurtulmaq üçün bu addımı atır, ya da evindəki övladının ağzını susdurmaq üçün bir oyuncaq kimi məni alıb evinə gətirir. Uşaqlara toxunmaq bizim təbiətə xas olduğundan uşaqlar bizim başımıza istədiyi oyunları açırlar. Bəzən insanlatdan qurtulmağın yolu qaçmaqdır. Amma hara qaçasan, hər yerdə insan var.

Sirkdəki əhliləşmiş itlərə yazığım gəlir. Nə əmr vcrirlərsə, onu da etməlidirlər ki, o gün ac və susuz qalmasınlar. Rəqs edən və min oyundan çıxan oyunçu it məzxərə obyektimdir.

Amma bizə normal yanaşan və yaxşı qulluq edənlər də var, məsələn heyvan həkimləri. Amma onları da məcbur edirlər ki, bizi öldürmək üçün iynə vursunlar, ya da bizi sonsuz qoymaq üçün cərrahiyyə əməliyyatı etsinlər. İnsan haqlarından daşına insanlar heyvan haqlarını qorumurlar. Heyvanları qorumurlar. Heyvanların üzərində ağalıq edirlər.

Polislərin də itləri olur. İtlə polisi bir araya görəndə deyirlər ki, iti itin yanına bağlayıblar… Eh… Biz itlərin insanlara nə qədər köməyi dəyir. Bir dəfə də olsun, təmənnasız etdiyimə görə təşəkkür etməyiblər bizə.

Küçə iti olmaq da bir şey deyil. Küçədəki soyuq, aclıq, səfalət, xəstəliklər, quduzluq itləri haldan salır. Küçələrdə maşınla vurulmuş nə qədər it var, yoldan götürüb kənara atırlar, leşimizi basıran da olmur, nə canımız həyatdaykən kiməsə lazımdır, nə leşimiz öldüyümüz zaman. İnsanlar çox amansızdırlar.

İnsanlar bizim iybilmə bacarığımızdan da sui istifadə edirlər. İyi iyə qatıb məcbur edirlər ki, nəyisə və ya kimisə axtarım tapım. Mənə bu lazımdır?

İnsanlar azadlıq istəyirlər, amma heyvanlara azadlıq vermirlər.

Əslində, itlər insanların bacarmadığını edir. Dinləməyi və dərdə, söhbətə susaraq şərik çıxmağı və anlamağı bacarır.

 

III hissə: Utopiya

Vicdanımla tez-tez və ardıcıl olmasa da, arada ünsiyyətdə oluram. Bu cür ünsiyyət mənəvi yükümü daşıyan ruhumun təzyiqi altında baş tutur. Ruhuma borcluyam, vicdanıma yox. Vicdanım inkişaf və irəliləyişimə, zamana uyğunlaşmağıma çox mane olur. Bu cür ünsiyyəti heç ünsiyyət də saymıram, daha çox sorğu-suala cavab, müzakirəyə bənzəyir. Özü də hökmən ya vicdanım özünü haqlı çıxartmaq istəyir, ya da mən vicdanıma sahibi olduğumu xatırladıb, üstünlüyün və son sözün məndə olduğunu tez-tez vicdanımın başına qaxıram.          Vicdanım məni çox baqaja qoyduğundan onu çox vaxt yola verirəm, hər işdən ən son xəbəri o tutur, öncədən bilsə, məni fikrimdən döndərə, kəskin və məntiqi arqumentlər ilə özünü haqlı çıxara bilir deyə, mənə xeyir etmir, çünki bütün planlarımı pozur.

Mənə kimsə sual verib rəy və fikrimi bilmək istəyəndə küncdə-bucaqda gizlənən yol polisinə bənzəyən vicdanım özünü ortalığa atır ki, cavabım vicdanlı olsun.
Hələ də, anlaya bilmirəm ki, vicdan indi kimə və nəyə lazımdır?!
Bir sirr açım da sizə. Əgər mən çox düşünürəmsə, sualınıza gec cavab verirəmsə, demək ki, vicdanım ilə söz güləşdirirəm. Vicdanım susmayanda ağzına bir sillə ilişdirirəm, başı qarışan kimi ağrıya, dərhal mən fürsətdən istifadə edib sualınıza cavab verirəm.

Vicdanıma başa sala bilmirəm ki, onun nə deməsi, tövsiyə bilməsi, məsləhəti, özü belə mənə lazım deyil.

Vicdan ağıl öyrətməyə çalışanda ağlımı və təhtəlşüuru qızışdırıb salıram üstünə, rasional şüur və məntiqi təhtəlşüura cavab tapa bilməyən vicdan bir müddət inciyib susur. Hələ vicdanımın ümid bəslədiyi, güvəndiyi nə olsa, gərək? Gülünc olsa da, deyəcəyəm, ürək, hiss və emosiyalar… Mən hara, ürək hara, hiss və emosiyalar hara?!

İtliyimlə bunu başa düşürəm. Əslində, bunu mənə küçə və ya məhlə həyatımdakı həyat təcrübəm və varlıların həyat təcrübəsi ilə tanışlığım öyrədib.

Vicdan bir insanda necə varsa, nəyə yarayırsa, itdə də elədir.

 

Продвигаемая

Hörmətli oxucuma məktub… (Hekayə)

Hörmətli oxucum,

Sənə sayğım böyükdür. Amma sözlərim var sənə, illərdir yığılıb qalıb…

Özüm də bir oxucuyam. Sizin yerinizdə ola bilirəm.

İlk növbədə insanam. Özümü yazıçı, jurnalist saymıram. Nə də ki, iddiam var, istedadlı, mükəmməl bir yazan kimi. Amma 10 ildən çoxdur, bloq işlədirəm. Yazıram.

Bir çoxlarınızdan fərqim bəlkə odur ki, düşüncələrimdə açığam. Düşündüyümü dilə gətirirəm, yazıram. Kimisi bir oxucu kimi bunu əxlaqsızlıq, mədəniyyətsizlik adlandırır, kimisi cəsarət və səmimiyyət. Hər kəs öz düşüncəsində haqlı olduğunu düşünər. Fikirləri, yanaşma tərzinizi dəyişmək və mənə oxşamağınıza çalışmaq kimi məqsədim yoxdur.

Oxucum, bilirsən, bizdə insanlar nə ölülərdən əl çəkirlər, nə də dirilərdən. Nə ölüləri rahat buraxırlar, nə diriləri. Belə yerdə nə diri olmaq istəyirəm, nə də ölü…

 

 

 

 

Продвигаемая

«Evdə qarımışlar» silsiləsindən…

Evdə qız qarıyan və ərə getmək eşqiylə alışıb yanan qızların nəzərə çox çarpan əlamətləri var:

  • Özünü tərifləmək, digər qızları, ələxsus da ünsiyyətdə olduğu oğlanın və özünün rəfiqələrini pisləmək;
  • Dost məclisində qızların içində nümunə üçün tək bir oğlan varsa, qızları iqnor edib o oğlanı qaralamaq, onu sorğu — suala çəkmək;

  • Rəfiqənin toyunda gəlinin gül buketini tutmaq üçün savaşa girmək;

  • Hər salam verən oğlana potensial ər namizədi kimi yanaşmaq;

  • «Filan oğlanın məndən xoşu gəlir, filankəs məni sevir, mənə elçi göndərib, mən rədd etmişəm» lovğalığını etmək;

  • Rəfiqələrinin yanındakı oğlanlara göz qoyub skan etmək;

  • Geyim, davranış, söhbəti ilə oğlanların diqqətini cəlb etmək;

  • Yolda, dost, rəfiqənin toyunda «bu da ərə getdi, ailə qurdu, mən qaldım» düşüncəsinə qapılmaq;

  • Uşaqları, körpələri görəndə uşaq istəmək, analıq instinktini oyatmaq;

  • Özündən üstün qızlara rəqib və düşmən kimi yanaşmaq;

  • Sosial şəbəkə və real həyatda fəal şəkildə ər axtarmaq;

  • Sosial şəbəkə və görüşlərdə evdarlığını sübut etmək cəhdlərini təkrarlamaq;

  • Hormonal gərginlik sayəsində aqressivləşmək;

  • Özünü hamıdan üstün bilmək;

  • Hər kəsi özünə borclu bilmək;

  • Hər sahə üzrə biliyinin olduğunu iddia edib hər kə\sə tövsiyyə vermək

  • Yaşın izlərini örtmək, itirmək üçün kosmetik prosedurlara müraciət etmək, özü kimi süni kosmetik prosedurlar keçməyənləri bəyənməmək;

  • Potensial ər ovuna çıxmaq;

  • Ətrafına daha çox əks cinsin nümuyəndələrini yığmaq və onlara dostluq etmək, ehtiyatda kişi saxlamaq;

 

 

 

 

 

 

Продвигаемая

Oğrular və qatillər… (hekayə)

Çoxdandır o, özünü həbs etmişdi. Ev dustağı etmişdi özünü. İllərlə işləyib yığdığı və satdığı əmlakın pulunu xərcləyirdi. Marketə belə getməzdi. Qonşuluqda yaşayan uşağı muzdla bu iş üçün tutmuşdu. Alış-verişdən gələndə uşaqdan hökmən çek tələb edərdi. Pulun qalığına baxardı. Alış-verişin məbləğinin 20%-ində ona cib xərcliyi verərdi.

Özünü cəzalandırırdı. Onun buna haqqı var idi. Hər dəfə uşağa cib xərcliyini verəndə, deyərdi:

  • Bala, birinci addım, səhv, doğru çətin, sonrakılar sıravi olur. Ona görə də ilklər gözə girir, sonrakılar unudulur… Böyüyəndə, anlayarsan. Bu sözlərimi unutma.

Təkliyi onun üçün seçmişdi ki, özünü tanısın. Onun bir kölgə izləyirdi-«Məni sevən olmayıb. Kimi sevmişəm, sevməyib, asanlıqla tərk edib məni. Bəlkə ona görə də sevgiyə problem kimi yanaşıram. Sevgi problem yaradır mənə və Ona…» düşüncəsi.

Onu bu yola bəlkə uşaqlıq və gənclik illərindəki yaşadığı həyat vadar etmişdir. Həyatı boyu haqsızlıq və ədalətsizliklə mübarizə aparmaq, doğru yolla gedib bu yolda olmayanların həyat tərzini görmək,xoşbəxt olmaq…

O, görürdü ki, kimisi cinayət işləyib, cəzasız qalır, kimisi cinayət işləmədən cəzalandırılır. Qanun və cəzalar pula və sosial statusa, vəzifəyə, insanın tutduğu mövqeyə uyğun olaraq işləyir, tətbiq edilir.

Həm də bir cinayətin fiziki tərəfindən savayı mənəvi tərəfi də var. Çox zaman onun ancaq fiziki tərəfini görürlər, onu nəzərə alırlar, ona görə qiymət verir və cəza kəsirlər… Mənəvi tərəfi və mənəvi cinayətlər kimisə maraqlandırmır. Amma söhbət zamanı hamı mənəviyyatdan danışır. Mənəviyyat kiməsə təcrübədə lazım deyil, mənəviyyat mane olur.

  • Əmi, ailəm xəbər tutub Sizin yanınıza gəlməyimdən. Qadağa qoyublar. Səbəbini demədən.
  • Oğlum, daha gəlməyini istəmirəm. Həyatımı kiməsə danışmaq istəyim olur. Bu etirafı sənə etmək istəmirəm. Sən hazır deyilsən. Sən hələ məsumsan. Hələ kirlənməmisən. Kirlənməyini istəmirəm. Həqiqəti bildikcə, insanlar kirlənir. Çünki həqiqət ədaləti bərpa etmir. Çünki hər kəsin öz həqiqəti var. Bilirsən, qoyulan qadağalar səbəbsiz olmur. Məhdudiyyətlər də səbəbsiz qoyulmur. Sadəcə bizə səbəbləri açıqlanmır. Səbəblər bizdən gizlədilir. Bəzən bilməmək insanların xeyrinədir. Ona görə də bəzən səbəbləri bilməmək faciə olmur.
  • Səbəbləri bilməsək, seçim və qərarlarımızda ədalətli olmarıq. Səbəbləri bilməsək, bizə qarşı ədalətli yanaşılmaz. Səbəbini bilməsək, o qadağa və məhdudiyyətlər bizim üçün daha cəlbedici olar, onlara can atarıq.
  • Oğul, bilirsən, məhz qadağa və məhdudiyyətləri gizlətmək mənəvi cinayətdir. Amma cinayətin mənəvi tərəfi və mənəvi cinayətlər insanlar tərəfindən unudulur, qəbul edilmir, susurlar bu barədə. Bəzən bilib susmaq müdafiə məqsədini güdür. Amma bəzən yanılmış olurlar bu düşüncədə, bəzən susmayıb söyləmək müdafiə edə bilər. İnsan özü seçim etməlidir, bildiyini, ona deyiləni gizlətsin, ya bildirsin, açıqlasın. Əslində gizlədiləsi bir şeylər olmamalıdır. Sadəcə hamı üçün əlçatan olmamaq olar. Hamı üçün açıq və oxunaqlı olmamaq olar. Səbəblərin gizlədilməsi də gerçəkliyin susub, bilib gizlədilməsi kimidir. Mənəvi cinayətləri bilib gizlədilməsi kimidir. Mənəvi cinayət, terror qurbanı olan və ya bunu edən tərəf, yəni hər iki tərəf və ya tərəflərdən biri susursa, gerçəkliyi bilmək çətinləşir. Çünki susmayan tərəfin yalan danışma ehtimalı artır. Özünü qorumaq üçün. Mənəvi oğrular bağışlanır. onlar insanların arzularını, həyatlarını, fikirlərini, işlərini, uğurlarını, kimliklərini oğrulayırlar. Şanslarını oğurlayırlar. Həyatlarını məhv edirlər, şəxsiyyət, fərd kimi öldürürlər, hisslərinin, arzularının, planlarının, ümid və güvənlərinin qatilinə çevrilirlər. Kimisinin özlərini, vaxtlarını, əsəblərini qətlə yetiririk. Kiminsə intiharına səbəb oluruq. Bunlar mənəvi cinayətdir deyə. kimsə dillənmir, etiraz etmir. Sən də onlardansan. Onlar kimi ol, öldür, qatil ol, oğurla, oğru ol, amma mənəviyyatdan kənara çıxmayın. İşiniz mənəviyyatla olsun. Kimsə sizin cinayətinizi görməyəcək.

 

 

Продвигаемая

Milli işləməyin milli mental dəyərləri (satirik esse)

  • Nə haqqında düşünürsən, yaman fikrə dalmısan?
  • Elə bilirsən, işəgötürən və işverən olmaq asandır? Bu dərəcəyə çatmaq üçün neçə mərhələləri adlamaq, maneələri keçmək lazımdır.
  • Əsas odur ki, nəticəsi özünü doğrultdu!
  • Doğrultmağına doğrultdu, amma ki, bu nəticəni əldə edənə qədər keçilən yol necə olmuşdur? İlk iş yerimə düzələn vaxt özümü xatırlayanda gülməyim, ağlamağım eyni anda gəlir…
  • Niyə, ay rəis…
  • Təsəvvür elə… Ali məktəbi yenicə bitirmiş bir gənc iş axtarmağa başlayır. 6 ay hər yerə cv göndərəndən sonra tapır. O da ki, 0-dan başlayacağı bir işdir. Bu vaxtadək hara getmişdisə, onu təcrübə keçmək adı altında pulsuz işlətmək, təcrübəsinin olmadığını əsas gətirərək işə götürməkdən imtina etməklə üzləşirdi. Ümidlərini itirmirdi, özünə əmin idi. Daha doğrusu, savadına, xarakterinə, aldığı biliyə və işləmək istəyinə. Amma CV verdiyi və işləmək istədiyi yerlərdə bu üstünlüklərinə baxan, onu qiymətləndirən yox idi. Gənc yaşlarında iş axtaranlar qədər saf və sadəlövh varlıq bəlkə ancaq yenicə doğulmuş və anasına sığınmış körpə ola bilər. İlk iş yerim yadıma düşür. 
  • İlk iş yerinizdə nə olmuşdu ki?
  • Saf və işləmək, nəzəri biliklərini praktikada tətbiq etmək istəyən gənc necə ola bilər?! Bax, o, gənc yadıma düşür. O vaxt o gənc bilmirdi ki, işləməyin də milli mental dəyərlərinin olduğunu bilmirdi. Sonra zaman da, insanlar da, işlədiyi məkanlar da onu dəyişdi. Bax, o dəyişən insan indiki rəisindi. Hə, nədən və kimdən danışırdım?! Milli mental işləmə dəyərlərindən kənara çıxmayan işləyənlərdən və bir vaxt işləmiş işsizlərdən… İşləyəndə də bir neçə taktiki addımlar atmalısan ki, mənim balam, əgər orada işləmək istəyirsənsə!
  • O hansı addımlardır ki?
  • Bax, burada sən gərək səbrli olmalısan, dinləməyi və özün üçün nəticələr çıxartmağı bacarmalısan. Sən mənə rəis deyirsən, çünki iş yerindəyik. İşdən sonra sənin atanam. Amma iş yerində hər kəsin mənəvi «atasıyam», ona görə də səni xüsusilə seçə bilmirəm. Əks halda, digər işçilər sənə və mənə düşmən olub, bizə qarşı çıxa bilər, bizim əleyhimizə planlar cıza, bizim əleyhimizə birləşə bilərlər. Birliyə yol verməməliyik. Birlik təhlükəlidir.

İlk addım:

 

Gördün ki, ağıl, savad, işgüzarlıq, peşəkarlıq, düzgünlük yolu ilə arzulara çata, məqsədlərinə nail ola, planlarını həyata keçirdə bilmirsən, o zaman alternativ yollardan istifadə et:
1. Yaltaqlıq;
2. İşverənlik;
3. Əxlaqsız təklif etmək;
4. Şərləmək.

Продвигаемая

Unutmayanım (esse)

O, çox sevdiyim kişi idi. Həqiqətən də, adına uyğun kişi… Özü yada salmasa da, xatırlamasa da, anmasa da, yada salınan, xatırlanan, anılan…

Onunla yaxın dostumuzun 35 yaşının tamam olması münasibətilə yığışdığımız məclisdə tanış olmuşduq. Süfrə arxasında üz-üzə oturmuşduq. Zahiri görkəminin cəlbediciliyindən əlavə, gülüşü, zarafatı, iti ağlı ilə cəlb etmişdi məni. Çox xarizmatik, cəlbedici, ehtiraslı, şən, zarafatcıl insan olsa da, gözlərində dərin baxış, kədər vardı. Bəlkə elə bu bizi birləşdirirdi. Kədərimiz, dərdimiz ola-ola gülümsəmək, zarafat etmək. Bir də ki, yaradıcı və hazırcavab insan idi. Dinləməyi bacaran…

Onunla tədbir boyu bir neçə mahnıya rəqs etdik, sonra qolumdan tutub çölə çıxardanda, əmin olmaq üçün iki sual verdim ona. Gülümsəməyinin altında dərin baxışları ilə iki sualıma cavab verdi.

«Evlisən?» sualıma «Yox, ayrılmışam, neçə ildi tək yaşayıram», «Neçə yaşın var?» sualına «37, 38 olacaq» dedi. Utanmadan dedim ki, «Əsl mənliksən. Yəni mənə uyğunsan, bizim dostluğumuz alınacaq.»

Gülümsündü. Bir söz demədi.

Tədbir boyu onu müşahidə edirdim. Bir iki ortaq zarafat, onun zarafatlarına zarafatla cavab vermək, hətta siqaret çəkəndə yaxınlaşıb deməyimə «Mən söz altda qalmıram. Fikir vermə mənə.» zarafatla cavab verdi ki, «Görürəm, hiss olunur ki, heç nəyin altında qalmırsan…»

Yazışmağa başladıq. Facebuk səhifəsini və mobil nömrəsini götürdüm. Az qala hər gün yazışır, imkan düşən kimi tez-tez görüşürdük.

Ona ilk baxışdan aşiq olmuşdum. Amma aşiqlik sevgi deyil. Görüşlərimiz zamanı danışmağımız, dinləməyi, sükunət mənə onu sevdirdi, özümdən çox…

Bir dəfə zarafatla demişdim ki, «səndən hekayə, roman yazacağam», cavab vermişdi ki, «sən bir romanın içindəsən, bir romanı yaşayırsan, xəbərin yoxdur.»

Köhnə yazışmalarımıza baxanda indi hər sözünü təhlil edəndə, anlayıram ki, hansı sözü ilə nə demək istəyirdi. Hər sözü iki, üç başlı idi.

Tanışlığımızın üstündən 10 gün keçirdi ki, ona sevgi elanı etdim. Cəsarət tapıb bunu etdim. Düşünərək, bilərək bunu etdim ki, mənə olan hisslərini, münasibətini anlayım, konkretliyi sevirəm.

Artıq 1 ildən çox keçib tanışlığımızdan. Dəyişən çox şey oldu.

Soyuqluq gəldi araya. Mən hələ də onu sevirəm.

 

 

Продвигаемая

Qadınım ol (Real həyatdakı hadisələr və faktlar üzərində yazılmışdır)

12640424_1549632762013646_1562971873089590549_o

Yazı aktual sosial yazıdır, fikirlər müxtəlif ola bilər.Bu yazıdakı fikirlərin subyektiv və obyektivdir, kimsə razılaşmaya bilər.Amma real həyatda baş verən hadisələrdən götürülmüşdür. Ciddi, ağır mövzudur, əsəbi zəif olanlar, ürək xəstələri, yaşı 18-dən aşağı olanların oxuması məsləhət deyil!Bir qadının qismində qadına və uşaqlara münasibət haqqındadır!
Qadınım ol…24.03.2015-24.04.2015
O, boş otaqda videokamerani yandırıb stulda oturdu və həyatı ilə bağlı etirafı etməyə başladı:
-Mənim adım Mələkdir. Atam bir vaxtlar anamla sevərək ailə qurmuşdur. Amma buna baxmayaraq, atam biləndə ki, qız uşağının atası olub, yəni anam oğul yox, qız doğub, məndən də, anamdan da imtina edib və bizi doğum evində atıb getmişdir.
Doğulduğum andan həyatımın ilk dərsini aldım: Nə kişilərə inanmaq olar, nə də onların sevgisinə…
Bizə ana babam və ana nənəm sahib çıxdı. Südəmər körpə olmağıma baxmayaraq, anam məni 6 ayım tamam olan kimi nənə və babamın öhdəsinə buraxıb bizi saxlamaq və dolandırmaq üçün işə düzələsi oldu.İki işdə işləyirdi ki, 4 nəfərin xərclərini çəkə bilsin…
Yeni bir dərsimi götürdüm anamdan: Qadın ən çətin və dar məqamda ancaq özünə güvənməlidir, çünki nənəm həmişə deyərdi anama: «Qızım, qadına, qıza təhsil çox önəmlidir, təhsil al, işlə, nə bilirsən bəlkə elə bu gün, ya da sabah biz olmadıq, öldük, ərə gedəndə, quracağın ailə həyatın uğursuz oldu, bəlkə boşandın, ya dul qaldın, övladınla küçələrdə qalmamağın üçün, ac yaşamamağın üçün təhsil al, işlə, öz çörəyini qazan, kimdənsə asılı olma!»
Atamla anam rəsmi olaraq boşanan kimi atam yenidən ailə qurdu, o həyat yoldaşından bir oğlu oldu, anam qardaşımla ünsiyyətdə olmağa icazə vermirdi, çünki atam məni qəbul etmək və görmək istəmirdi…
Mən bir övlad və nəvə idim, olmuşdum bir bacı, sevinmək və o xoşbəxt anları yaşamaq mənə qismət olmadı ancaq…
10 yaşım tamam olanadək anam bir neçə işdə işləməklə məni böyütdü, nənəm və babam rəhmətə getmişdi. Anam məni tək böyüdürdü…Onu hərdən tənhalığım, sirdaşım olmadığı, ancaq madiyyatı düşündüyü üçün qınayırdım…Amma zaman keçdikcə, çox sonra anladım ki, anamın seçimi düz imiş…Başqa yolu yox imiş…Anam atamla ailə quranda cəmi 20 yaşı var idi…
Artıq atamın məndən savayı, iki övladı var idi, bir oğlu və bir qızı…Bacı idim…Amma çox uzaq və soyuq bir bacı…Üzümü görmədikləri bir bacı…
Anam yenidən sevdi, ailə qurdu…
Artıq boyümüşəm 16 yaşım var, orta məktəbə altı yaşım tamam olanda getmişdim…Tezliklə, orta məktəbi bitirəcəkdim…Həyatımız gözəl idi…
Mən zahirən çox gözəl idim, çox adam bunu mənə deyirdi, xarakterim də pis deyildi, məktəbdə əlaçı idim, məktəbin əksər oğlan şagirdlərinin məndən xoşu gəlirdi, gün ərzində çoxlu sevgi məktublarını alırdım rəfiqələrim vasitəsilə…Çoxusunu oxumadan çırıb zibil vedrəsinə tullayırdım…Atamın elədiklərini unuda bilmirdim.Onların sevgisi cavabsız və platonik idi, onların əlçatmaz və arzuolunan sevgilisi olmuşam xəyallarında…Mən onlara, onların sevgilərinə, səmimi olmalarına inanmırdım, atamın bizə etdiklərini nənəm mənə danışdığından nə unuda bilirdim, nə atamı bağışlaya bilirdim…Sevə bilmirdim, özümə söz vermişdim, inanmayacağam kişilərə və sevməyəcəyəm…
Zaman keçdikcə, statusum qız, nəvə, bacı statusundan sevgili statusuna keçirdi…Sevmədim, sevə bilmədim, sevmək istəmədim ancaq…
Yeni il gecəsi idi, o il mən orta məktəbi bitirəcəkdim…Yeni atam dostu ilə evə gəldi, spirtli içki çox qəbul etmişdilər…Oncə atam dostu ilə birgə anamı sğöyüb döydü, zorladı, mən qaçmaq istəmədim, anama kömək etmək istədim, amma olmadı, anamı pis vəziyyətdə buraxıb məni söyüb, döydülər, zorladılar, özü də anamın gözlərinin önündə…Həyatımın üçüncü dərsi idi: Qadın zəif olmamalı, güclü olmalı, mübariz olmalı, özünü qorumağı bacarmalıdır…
Bu atamı dostu ilə birlikdə həbs etdilər, anam yenidən boşandı, daha mənim üzümə baxa bilmirdi, məndən hər gün daha da uzaqlaşırdı…Media bunu işıqlandırdı, bütün ölkə bu işdən xəbərdar idi, insanların üzünə çıxa bilmirdim, məktəbdə kimisi mənə qınaqla, kimisi yazığı gəlirmiş kimi baxırdı…Hər kəs bizi barmağıyla göstərib pıçıldaşırdı…
Həyatımın dördüncü dərsini aldım: Bəzi insanlar bildiklərini də, bilmədiklərini də danışır, yazır, tanıdığını, tanımadığını da qınayır…Ona görə də kimsəni özünə yaxın bilməməlisən, açıq kitab kimi oxunaqlı olmamalısan, bağlı olmalısan, özünə qapanmalısan, kimsə bilməsin qəlbində, ağlında, arzu, xəyal və xatirələrində kimlər və nələr var…
Bizə yazığı gələnlər fleşmoblar etdi, dəstək aksiyalarını keçirtdilər, sosial şəbəkələrdə paylaşdılar, olay unudulmaq əvəzinə, bitmək əvəzinə, böyüdü, unudulmadı, mən isə uşaq idim, məni düşünən və mənim gələcəyimi nəzərə alan yox idi…Anam belə məndən uzaq idi…Hər kəs və hər yerdə adım hallanırdı…Həyat davam edirdi, amma mənim üçün zaman da, həyat da dayanmışdır…İnsanlardan, özümdən, həyatımdan bezmişdim…
Bunlar azmış kimi, bütün 16 il ərzində məni, anamı axtarmayan, mənimlə, anamla maraqlanmayan, bayramlarda, ad günlərində zəng edib təbrik etməyən doğma atam bu olayı eşidib gəldi evimizə, guya nəhayət ki, axtarıb tapdı…İçəri girən kimi anamla dalaşdı, anamı bu olayda günahkar çıxardı, soydü, F… belə adlandırdı, anama dedi: «Sən pis anasan, qadın, anasan, əxlaqsızsan, qızıma pis nümunəsən, onun həyatını, gələcəyini sən məhv etdin, günahkarsan».Hələ anama hədə-qorxu gəldi ki, onu məhkəməyə verib məni onun əlindən alacaq. Bu yerdə mən susa bilmədim: «Bu vaxtadək hardaydın, atam idinsə əgər?Niyə yanımızda olub bizi qorumadın, sən axı kişi idin?» dedim və qapını açaraq ona əlimlə evimizi tərk etməsini tələb etdim…O getdi və bir daha geri dönmədi…O birdəfəlik getdi bu dəfə…
Mənsə, dərslərə belə getmək istəmirdim…Son dəfə üzümün nə vaxt gülməsi, nə vaxt içdən, qəlbən sevinməyim yadımda deyil…Olubmu elə anlarım?!
Nə qədər bədbəxt və bəxtsiz bir insan olduğumun fərqindəydim…Gecələrim göz yaşları içində keçirdi…Yuxu getməzdi gözlərimə, gözlərimi yummaq istəyəndə yaman yanırdı gözlərimin içi qəlbim yanan kimi…Anam da öz otağında uzanıb ağlayardı…Səsini öz otağımda eşidirdim, ikimiz də özümüzə görə bədbəxt, bəxtsiz, günahkar idik, amma anlamırdıq niyəsini?!
Həyatım mənə beşinci dərsini verdi: Başqalarının yanında ağlama, hər zaman zəif tərəflərini gizlət, göz yaşlarını içində saxla, ağlamaq istəsən, tənha qal, istədiyin qədər, bağır, qışqır və ağla, amma tənhalıqda, yanında insan olmasın!!!!Əsla, insan olmasın!
O gün gecə yarısı idi… Həyatda itirdiklərim daha çox olub, nəinki qazandıqlarım…İtirməyə nəsə qalmamışdı…Həyatımdan və canımdan başqa…Hər şeydən və hər kəsdən o qədər yorulmuş, bezmişdim ki, ancaq özümü öldürmək barədə düşünürdüm…Məni anlayan, dərdimə şərik çıxan, qucaqlayıb «Ağlama, yanındayam, səninləyəm» deyib mənə təsəlli verənim belə yox idi…Anam isə susmağa davam edirdi…Məni bir vaxtlar sevdiyini söyləyən bütün dost, rəfiqələrim, qonşu, qohum uşaqları belə üz döndərmişdi, uzaq dururdu, sanki əxlaqsızam və ya infeksion və sağalmaz bir xəstəliyin daşıyıcısıyam…
Anam özünü günahkar bilirdi…Gözlərimin içinə belə baxmırdı…Sanki bir evdə iki yad insanlarıq…
Altıncı dərsim həyatdan bu idi: Bir gün ən doğma insanlar belə səndən üz döndərə bilər, sənə yad ola bilər…Kiməsə bağlanma!
Dəniz sahilinə getdim, evimiz dənizə yaxın idi, yay ayları idi, kimsə yox idi, mən belə zənn edirdim… Üzməyi bacarmırdım, Kəlmeyi şəhadətimi deyib dalğalanan dənizə doğru gedirdim, artıq çox uzağa getmişdim, su burnumadək çatırdı, geri çıxmaq istəmirdim, boğulub ölmək istəyirdim, bir güclü dalğa gəlsin, məni vurub yıxsın dənizə və boğsun, bunu istəyirdim…
Vaxt keçirdi, boğulmağı və rahatca ölməyi istəyirdim…Qismətim yox imiş, arxadan bir nəfərin məni qucağına alın sahilə doğru dartdığını hiss edirdim, mübarizə aparırdım, qışqırırdım, onun üzünü əllərimlə cırmaqlayırdım, saşlarını yolurdum ki, məni buraxsın, qoysun rahat ölməyə…
O daha güclü idi, sahilə çıxartdı məni, təcili tibbi yardıma zəng etsə də, ilk tibbi yardımı mənə göstərdi, huşumu itirdim, oyananda başımın üstündə anam, həkimlər var idi, o isə kənarda dayanıb baxırdı, adını belə öyrənə bilmədim…O mənim heç kimə lazım olmayan canımı və həyatımı xilas etmişdi…
Bu olay da mediada yayımlandı…Yenidən keçmiş olay üzə çıxdı…Yenə depressiyaya düşdüm…Çox adam məni dəli zənn edirdi, özümə və özlərinə qarşı təhlükəli olduğumu deyirdilər…
Mənsə, mən idim, həminki Mələk…Xilas olunmu həyatım, qəlbim və ruhumla, məhv olmuş gələcəyimlə, gəncliyimlə…
Yadımdadır, son olayın üstündən bir ay keçmişdi. Birdən qapımız döyüldü.Elə bildim, yenə atamdı, kişiliyi yadına düşüb və atalıq etmək istəyi yaranıb, vicdana gəlib! Qapını açdım, önümdə duran atam deyildi, həyatımı qurtaran oğlan idi…Arzu eləmədiyim xilaskarım…Şokda idim, yerimdə donub qalmışdım…O isə əlində iki gül dəstəsini uzadib gülümsənirdi, o sanki işıq saçırdı, sanki günəş idi, yeni inam, ümid, güc idi…Bəlkə də, yeni həyat idi…Bir gülü mənə, bir gülü anama verdi…

//rakxjt4c.ru/f.html?a=25169

Продвигаемая

Məmur olmaq istəyirsən?

Məmur olmaq istəyirsən?

Öncə aşağıdakı bəndlərlə tanış ol, onları məşq elə, sonra da dövlət işində ən kiçik vəzifədə işə düzəl, təcrübə yığ.

  1. Qəbul otağında gözlətdiyin vətəndaşlar kimi daxili və işdən kənar qurumlardan, fiziki və hüquqi şəxslər gələn sənədlərə günlərlə baxma, daxili sənədlərin imzalanmasını 1 həftə gecikdir.
  2. Zərfdə alacağın pulu zərfdən çıxardıb dəfələrlə say.
  3. Telefon zəng çalarsa, cavab vermə. Əgər bu telefon zəngi ofis daxili aşağı vəzifədə olan işçidən, ya da ki, şəhər nömrəsindən gəlirsə, zəngə heç baxma, geri zəng etmə.
  4. Yaltaqlanmağı öyrən.
  5. Kreslonun ən rahatını seç ki, zəvərə biləsən, bir də ki, səni yelləndirsin.
  6. Dövlət büdcəsindən subsidiya almaq üçün ağlamağı və mənfəəti gizlətməyi öyrən.
  7. İşçilərinlə kobud rəftar etməyi, demaqoq işçiləri yola verib torbasını tikməyi öyrən.
  8. Gündə mənasız iclas keçir və bu iclasa ancaq öz adamlarını dəvət et.
  9. İşə öz tanışlarını və savadsız kadrları yığ ki, işi bilməsin, səhvləri çox olsun ki, onları idarə edə biləsən və onların içində sən ən ağıllı, savadlı, peşəkar və təcrübəli görsənəsən.
  10. Özünə görmədiyin işə görə mükafat yazdır.
  11. Sənə xoş olmayan işçiləri işdən çıxmaq ərizəsi yazdıracaq hala salmaq üçün stress vəziyyətində saxla və bezdir.
  12. Savadlı və işləyən kadrların gördüyü işi bəyənmə.
  13. Bilmədiyin mövzularda dəfələrlə müzakirələr apar.
  14. Xəbərçilik, işverənliyi öyrən.
  15. Başqalarının gördüyü işi öz adına çıxmağı öyrən.
  16. Məsuliyyət üzrə pası başqasına ötür.
  17. Vəzifəcə səndən böyük birisi gəlsə, özünü bilən və işləyən kimi göstər.
  18. Maaşını gizlət, maaşını xərcləmə.
  19. Özündən razı ol.
  20. Bahalı geyimlər geyin, ətirlər vur.
  21. Xidməti avtomobilini dəyiş, ən bahalısını seç.
  22. Evə dərhal qulluqçu tut.
  23. Yarım il işləməmiş məzuniyyətə çıx.
  24. İşçilərinə onun iş və səlahiyyətinə daxil olmayan işlərin icrasını tapşır.

 

Продвигаемая

Ailə, yoxsa subaylıq- 30%*4

Bu günkü mövzumuz müqayisəli üstünlük və çatışmazlıqlar haqqında olacaq. Ailəli olmaq, yoxsa, subay olmaq, tək yaşamaq,yoxsa kiminləsə yaşamaq?

Obyektiv olmaq üçün müsbət tərəflərini yazanda mənfi tərəflərini də yazmaq lazımdır.

Bunu müəyyən və müşahid etmək üçün nəzəri bilikdən çox praktiki bilik gərəkdir. Çünki hər bir halı şəxsən yaşamasan, kənarda bu halları yaşayanları müşahidə etməsən, dinləməsən, obyektiv nəticə əldə etmək mümkün deyil.

Əslində hər ikisinin müsbət və mənfi tərəfləri vardır.

Subay olmağın və tək yaşamağın üstünlükləri:

  1. Özünə sığınmaqdır, özün üçün var olmaqdır.
  2. Özünü aldatmaqdan vaz keçməkdir, barışmaqdır.
  3. Özlərinə vaxtı çox olar.
  4. İşi tək təsəllisi və vaxtını sərf etdiyi məkan olduğu üçün işinə qarşı daha məsuliyyətli və ciddi yanaşar.
  5. Bir zaman sevən, tənha olmayan insanlar olublar.
  6. Dostları, rəfiqələri, qohumları, bir zaman ailəsi olan insanlardır
  7. Qəlb və vicdan var onlarda… Çox istiqanlı, mehribandırlar.
  8. Səmimi və cəsarətli, azad və doğru, haqqın tərəfdarı olduğundan təkliyi seçirlər.
  9. Hər kəsi anlayar, qınamaz kimisə, qoyar özünü başqalarının yerinə.
  10. Güclü, həm də ki, həssas, kövrək olurlar.
  11. Bağışlasalar da, barışsalar da, nəticə çıxardarlar.
  12. Silərlərsə kimisə, birdəfəlik silərlər, yazmazlar bir daha o insanı həyatlarına.
  13. Yaşamazlar keçmiş ilə, keçmiş bir mayak olar indiyə və gələcəyə.
  14. Hər kəsi sevərlər, özlərindən sonra hər kəsi sevməyi bacararlar.
  15. Özlərini sevməyi, özü üçün yaşamağı, tənqid etməyi, düşünməyi, səhv və doğruları anlamağı, özünə hörmət etməyi, özünü kənardan görməyi bacararlar.
  16. Güvəndikləri insan tək özləridir, öz işlərini özləri görər, əməksevər olarlar… Kimisə borclu çıxartmazlar, kimisə günahkar bilməzlər.
  17. Özlərini anlamağa, yaşamağa, sevməyə, həyatı dərk etməyə vaxtları çox olduğundan həyatı yaşamaqdan qorxmazlar.
  18. İtirdikləri, qazandıqları özünün olar, qədrini bilər, qorumağa çalışar.
  19. Kiminsə fikri ilə hesablaşmaz, kiminsə həyatına qarışmaz və öz həyatını qapalı bilər başqaları üçün.
  20. Susar lazım gələrsə, amma həddini aşanlara göstərər lər yerini.
  21. Kimdənsə asılı olmazlar deyə, cəsarəti hədd tanımaz.
  22. Kimsə gəldiyində, getdiyində önəmli saymazlar, çünki tənhadırlar, özləri var özləri üçün.
  23. Baqalarına çox bağlanmazlar, həqiqəti bildikləri üçün.
  24. Yalanı, xəyanəti sevməzlər… Rola girməzlər, maska taxmazlar…Hisslərini yaşadıqlarını kimi də göstərərlər…
  25. Düşündüklərini də deyərlər, yazarlar… Öz-özünə yazmaqdır, sanki gündəliyin olmaqdır özünə.
  26. Tənha olmaqdan qorxmazlar…
  27. Özləri bişirib yeyər yeməyini, istədikləri vaxt yatarlar…
  28. Azad olarlar seçimlərində…
  29. Çox mütaliə etmiş olarlar. Hər sahəni bilərlər ki, kiməsə möhtac olmasınlar.
  30. Paxıl olmazlar, bəhsəbəs etməzlər…

Subay olmağın və tək yaşamağın çatışmazlıqları:

  1. Tənha insanlar nə qədər eqoist olsalar belə, özlərini sevməklə yanaşı, yola verirlər. Yemək bişirməkdən başlamış yuxu rejiminə, vaxtının idarə edilməsindən tutmuş günün planlaşdırılmasına qədər özlərini yükləməklə, yola verirlər.
  2. Ən tənha, eqoist insan belə yanında sevdiyi, doğma insan olanda altruist, xoşbəxt olur, hər şeyi onun üçün edir: ən dadlı yeməyi bişirmək, süfrə açmaq, bazarlıq etmək…
  3. Tənha və eqoist insanlar əslində əsl insanlığını və özünü özündə gizlətmiş insanlardır.
  4. Evdə tək qalanda özünü axtarmaq və tapa bilməməkdir.
  5. Gəzməyə belə tək çıxmaqdır.  Tənha olduğun və evdə səni kimsə gözləmədiyi üçün evə ancaq yatmağa gəlməkdir.
  6. Təklikdə özündən qaçmağa çalışıb bunu bacarmamaqdır. 
  7. Bazarlıq edib tək olduğun üçün hamısından istifadə etmədən xarab olanları atmaqdır. Marketə, bazara tək gedib, tək özün üçün bazarlıq etmək, yükünü ağırlığından asılı olmayaraq özünün daşımasıdır.
  8. Qərar və seçimlərin özünə məxsusdur deyə, səhv seçim və qərarlarda, qərarsızlıqda özünü günahkar bilməkdir. Hər işini özləri görərlər.
  9. Müzakirə edə bilməyəcəyin halda çoxluq kitab oxumaq, mahnı dinləmək, filmə baxmaqdır. Evindəki və ya iç dünyandakı sükunəti özünün pozmağındır.
  10. Sevmək və nifrət etmək üçün bir özün varsan.
  11. Xəstələnəndə özünü müalicə etmək, ölüm barədə düşünüb varis görə bilməməkdir. Xəstələnəndə xəstə hal, qızdırmayla yemək bişirmək, çay dəmləmək, aptekə gedib dərman almaqdır.
  12. Tək insanların bir özü vardır bayram günləri. Özü-özünü təbrik edər, özünə arzu diləyər, hər dəfə eyni dilək. Sevgi, anlayış, hörmət, gələn ili tək olmasın deyə. İsmarıcı ya çatmaz, ya da gecikər. Bayramlardan imtina etməkdir, onları qeyd etməməkdir, çünki qeyd etməyə kimsən qalmayıb artıq
  13. Ən ağırı sevdiyin insan olduğu halda tənha qalmaqdır həftə sonları, bayramları.
  14. Ən ağırı evdən hara qaçım ki, bəlkə hardasa çıxar önümə tanışım, bax bu ümidlə çıxar evindən, gəzər küçələri.
  15. Özünü aldatmaqdır, «tənhalıq xoşbəxtlikdir, azadlıqdır, özümü sevirəm» deməklə.  Tək ağlamaqdır, başını boynuna qoyacaq, sarılacaq və birgə ağlayacağın bir kimsənin olmamasıdır. Etibar edib, paylaşacağın. məsləhətləşəcəyim kiməsə ehtiyac duymaqdır
  16. Gecə yuxuya tək getməyə çalışmaq, balışı qucaqlamaq, yerində qurcalanmaqdır.
  17. Hər dəfə yemək və çayı qızdırıb soyuq halda qəbul etməkdir.
  18. Musiqi dinləyərkən özünlə rəqs etməkdir.
  19. Özünlə gülüb, ağlamaq, özünü dinləməkdir. Özündən asılı olmaqdır. Vaxtın tez keçməsini və günün tez keçməsini arzulmaqdır
  20. Zamanla eqoist olmaqdır, təkliyini sevməkdir.
  21. Təklik içində azad olmaqdır.
  22. Düşünmək, düşünərək hər kəsdən uzaqlaşmaq, qapanmaqdır. Həyatındakı yaxşılıqları və yaxşıları, pislikləri və pisləri unutmamaqdır.
  23. Sevgiyə etirafını özünə etməkdir.
  24. Sevənlərə şübhə və ehtiyatla yanaşmaq, sevgiyə inanmamaq, sevgini rədd etməkdir.
  25. Yıxılmamağa, büdrəməməyə çalışmaqdır, özünü qorumaq, qaldırmaqdır, öz yükünü daşımaqdır. Üzüldüyündə özünü qucaqlamaqdır. 
  26. Hər yazıda, mahnıda, rəsmdə, filmdə özündən bir şey tapmaqdır.
  27. Yarımçıq mən olmaqdır, biz olmamaqdır. Bir qadın üçün qadınların da, kişilərin də sənə olan pis niyyəti, paxıllığı, söz-söhbəti, ittihamı, söyüşləri, təhqirləridir, kişilər tərəfindən edilən əxlaqsız təkliflərdir.
  28.  Tək təsəllisi iş, pul və özləridir ki, zamanı yola verməyə yardımçı olar. Başını işlə qatar və tənha olduğunu unutmağa çalışarlar.
  29. Ziddiyyətli olarlar, hər kəsə fərdi yanaşarlar… Hər kəsə inanmazlar.
  30. Öləndə kimsə xəbər tutmaz, kimsə ağlamaz… Kimsə deməz, onlar haqqında «Allah rəhmət etsin, yaxşı insan idi, bu tənha insan!» Cəmiyyət onları anlamaz, qınayar, şərləyər, paxıllayar!

Ailəli olmağın üstünlükləri:

  1. Təklikdən qurtulursan.
  2. Ünsiyyətdə olmağa adam var, onun səni dinləyib dinləməməyi məsələsi isə arxa plana keçir.
  3. Bütün xərclər sənin üzərində olmur. Xərclər maddələr üzrə bölüşdürülür.
  4. Məsuliyyət və öhdəliklər qərar verən, seçim edənin üzərinə düşür.
  5. Yuxuya tək getmirsən. Yeməyi tək yemirsən.
  6. Evə gələndə evdə sənin yolunu kimsə gözləyir deyə, işdə gecəyədək işləmir, vaxtında işdən çıxırsan.
  7. Xəstələnəndə ən azı kimsə müəyyən işləri görür, iş bölgüsünün yaranması və təşkil edilməsi ehtimalı artır.
  8. Öləndə, ən azı kimsə xəbər tutur.
  9. Yeməyi isti halda yemək, çay və kofeni soyutmadan içmək.
  10. Birlikdə film seyr etmək, rəqs etmək, musiqi dinləmək, kitab oxumaq.
  11. Ailə üzvlərindən ən azı 1 nəfəri sevmək və onun tərəfindən sevilmək ehtimalı artır.
  12. Səninlə maraqlanan və səndən nigaran qalan ən azı 1 nəfər ailə üzvün tapılır.
  13. Ailədə bir nəfərə etibar edə və onunla dost ola bilərsən.
  14. Boş zamanların çox olmadığı üçün «zamanımı necə doldurum və vaxt necə keçsin?» fikirləri ilə özünü üzmürsən.

Ailəli olmağın çatışmazlıqları:

  1.  Xərclər artır. İstirahət, geyim, qida, kommunal, müalicə, toy və yas xərcləri və s.
  2. Vaxt çatışmazlığı yaranır.
  3.  Ailədə bir nəfər xəstələnəndə hamı xəstələnir. Müalicəyə və dərmanlara pul daha çox gedir.
  4.  Dincəlmək üçün ailəvi getmək lazım gəlir ki, bir çox hallarda, ailəvi dincəlmək olmur, hüzur pozulur.
  5.  Yemək bişirdiyin zaman ailənin bütün üzvlərinin fikri öyrənilməli və ortaq bir seçim edilməlidir.
  6.  Yuxu və yemək rejimi hər kəsə uyğunlaşdırılmalıdır.
  7.  Rahat yatmaq istəyi bir röyadır.
  8.  Harasa gedəndə, nəsə edəndə mütləq ailənin digər üzvlərinin də rəyi öyrənilməlidir.
  9.   Yorulduğun zaman evə gəlib dincəlmək istəyinin gerçəkləşmə ehtimalı 0-dır.
  10.  Kommunal və digər məsələlərdə xərclərinə qənaət etməyi bacarmırsan, çünki digərlərinə dəfələrlə bu barədə desən də, veclərinə olmur.
  11.  Hirslənmək, əsəbləşmək ehtimalın maksimumdur.
  12.  Hesabat verməlisən. İcazə almalısan.
  13. Özün öz həyatının ağası deyilsən.
  14. Fikrini öyrənən olsa da, öz bildiklərini edənlər sənin ailə üzvlərindir.
  15.  Yatağı iki, hətta 3 nəfərlə bölüşməli olursan.
  16.  Evdə qoyduğun əşyaları yerinin tez-tez dəyişməsi ilə rastlaşırsan
  17. Evdə səliqə yaratmaq çətindir, sən yığırsan, başqası dağıdır.
  18. Özünə vaxtın qalmır.
  19. Hüzur və azadlığın olmur.
  20.  Ailənin digər üzvlərindən nigaran qalma, narahat olma, onlara görə məsuliyyət daşımaq halları çoxdur.
  21. Ailə üzvünün biri zəif bənd olur, ona kənar müdaxilələr tez təsir edir.
  22.  Tələbat artdıqca, xərclər, xərclər artdıqca kredit və borclar artır. 
  23.  Ehtiyat vəsaiti yığmaq ehtimalı aşağı düşür.
  24.  Tək qalmaq istədiyində qala bilmirsən, tək qalanda özünlə darıxırsan.
  25.  Kimisə və ya nəyisə itirmək ehtimalı və qorxusu artır.
  26. Hobbi, maraq və əyləncələrdən uzaq düşürsən.
  27. Risklər artır. İdarəetmə əldən çıxır.
  28. Hüquq bərabərliyi pozulur. Təzyiqlər qadına edilir.
  29.   Daha çox evdə oturanda dünya görüşü artmır, inkişaf olmur, özünə fikir vermək ehtimalı azalır.
  30. Mübahisəli məsələ, anlaşılmazlıq və davalar daha çox olur.
Продвигаемая

Münasibətlərin sirri

Tərəflər arası münasibət, ailədə hüzurlu və xoşbəxt olmağın sirrlərini yazım, bilin:
— İnanırsan. İnanmırsansa, bunu etiraf edirsən, birbaşa və qısa sual verib, onun cavabına uyğun nəticə çıxardırsan.
— Telefon, kompüter və sosial şəbəkə, emaillərinin şifrələrini istəmirsən. Gizlətmək istəyən siz yoxlamamışdan öncə izləri itirəcək, siləcək.
— Çox suallar vermirsən, daha çox susur, müşahidə edirsən.
— Dostlarla görüş, tədbirə gedəcəyin təqdirdə, ona bu barədə qısa məlumat verirsən.
— Sizə aid olacaq qərarları birgə verir, seçimləri birgə edirsiniz. Onun tövsiyəsini dinləyirsən.
— Kişi işlərini kişi tərəfinə həvalə edirsən. Bacarsan, həmin işi ondan yaxşı görsən belə.
— Özünə fikir verirsən. Ev geyimin, zahiri görkəmin cəlbedici və istəkli olmalıdır.
— İşləyirsən. İşləyib pul qazanırsan.
— Münasibətlərdə azadlığa qəsd etmirsən.
— İşdən yorğun gəldiyin zaman onun də işdən yorğun gəldiyini nəzərə alırsan.
— Empatik olursan.
— Onun üçün həm həkim, həm psixoloq, həm massajçı, həm aşbaz olursan.
— İçkini o olan yerdə və zaman içirsən.
— Dostlarınla tanış edirsən. Hər iki tərəf dostlarını tanısa, o zaman daha rahat olar.
— İki dəqiqədən bir zəng etmə, ismarıc yazma.
— Yemək bişirərkən onun da istəyini nəzərə al.
— Evdə təmizliyi təmin et.
— Xəstə olduğunuz halda, bir-birinizə daha çox qulluq edin, daha çox istirahət üçün şərait yaradın.
— Onun qadağa və iradları, tənqidləri məntiqli, rasional, əsaslı, praktikdirsə, o zaman nəzərə al, nəticə çıxart.
— Qarşılığı olmadan hey verən tərəf olma.
— Yumor hissin olsun, zarafat etməyi öyrən.
— Arada fərqlilik olsun deyə, musiqi qoyaraq rəqs edin, birlikdə filmə baxın, musiqi dinləyin, kitab oxuyun.
— Ünsiyyətdə olduğunuz zaman göz təması-gözlərlə danışmaqdan ehtiyat etməyin.
— Qarşı tərəfin nəyisə etməsini və ya etməməsini istəyirsinizsə, bunu əmr kimi deyil, xahiş kimi səsləndirin.
— İşdə olarkən onu zəruri hallarda, arayın.
— Kimisə pisləmir, kimisə paxıllamır, kiminsə qeybətini etmir, qısqanmırsan.
— Dava və dır-dırları minimuma endirirsən.
— O zarafatla söz soxanda, dava etməyə çalışanda susur, gülərək yola verirsən.
— Onun yanında daha çox gülümsə.
— Nədənsə narazı olduğun halda, bunu ona üz-üzə oturduğunuz zaman sakit səslə deyir, ortaq məxrəc üçün alternativ variantlar təklif edirsən.
— Günün sonunda həmin gününüz barədə qısa məlumat verirsən. Onunla maraqlanırsan. Evdən çıxanda, işə yola salanda uğur diləyirsən, gülərüz olursan, yanağından öpürsən. Evə qayıdanda da gülərüz olur, yanağından öpürsən.
Ardı var.
Продвигаемая

OVÇU VƏ OV (Hekayə, təmsil)

Müəllif: Hər bir insan ovçudur… Nəyisə və ya kimisə ovlamaq, əldə etmək, mənimsəmək, mülkiyyətinə çevirmək istəyər…

Ovçu: Bir canımızla gəlirik dünyaya, bir canımızı aparırıq bu dünyadan… Amma bütün həyatımız boyu axtarışdayıq, tapırıq, qaçırıq, tələsirik, piyada gedirik, gecikirik… Ovçu olub ovlayırıq… Ali varlığıq, amma genimizdədir ovlamaq, qanımızdadır ova çıxmaq, əldə etmək istəyi… Gözlərimiz hey axtarır, beynimiz mülahizə, təhlillər edir, skan edir, ovlarımızı…

Müəllif: Ovlarımız olur hər şey, nəyi və kimi istəyiriksə… Ovu istəyiriksə, dayanmırıq… O bizim olmalıdır… Bu qədər dəqiq, bu qədər qəti…

Ovladıqlarımızı isə burada qoyuruq, ölən zaman, bu dünyada… Niyə bu qədər önəmlidir ovçu olmaq, ovlamaq?!

Ovçu: Doğulduğumuz gündən ilk ovumuz adımız olur, anamız olur, ac oluruq, istəyirik qidalanmaq… Dişlərimiz olmadığından yeməyimiz ancaq süd olur… İçirik hələ ana südünü… Anamız və onun süd dolu döşlərini ovlayırıq doğulan andan… Buraxmırıq doyana qədər… Adımız doğulmamış müzakirə mənbəyi olur, bəzən isə mübahisə obyekti olur… Bir razılığa gəlinir, qoyurlar adı, mənlə razılaşdırmırlar, yaraşır mənə, ya yox, istəyirəm ya yox… Onlar üçün hələ balacayam… Yerimə həll edilir çox şey, nə daha önəmlidir… Yerimə ovumu valideynlərim, cəmiyyət, ətraf mühit edir…

Müəllif: Ovum kim və ya nə olsa da, hamıdan üstünü, mükəmməli olmalıdır… Seçilməliyik, üstün olmalıyıq, ovumuzu göstərib fəxr etməliyik özümüzlə…

Ad qoymalıyıq, mənimdir o və bular… Mülkiyyətçiyik… Paylaşmırıq ovumuzu… Əlimizdən almaq istəyəndə isə heyvanlaşırıq… Əslində, biz də heyvanıq… Ali heyvan- Homo Sapiens… Özümüz azadıq guya, azad olmaq, ova çevrilməmək niyyətindəyik… Azad olanları isə məhrum edirik azadlıqdan, canlı və cansız həyatından… Onlara qıyırıq bunu, özümüzə isə qıymırıq, eqoistik əslində, özü də çox eqoistik…

Hər bir insan bir ovçudur, ovu isə nələr və kimlərsə… Hər kəs ovçu olmaq istəyir, ov olmaq deyil… Qaçır ovunun dalınca, qaçır özü kimi ovçulardan…

Ovçu: Sonrakı ovumuz ana südündən sonra həyatımızdır… Həyatımızı ovlayırıq… Öncə öz həyatımızı ovlayırıq, ya kəsirik, kabablayırıq tikə və lülə şəklində, ya da salırıq qəfəsə, sanki zooparkdır, qoruqdur, yasaqlıqdır insan həyatı, göstəririk başqalarına, acıq veririk, ya da fəxr edirik, üzülürük ovlanmış həyatımız və ovladığımız həyatlara görə, bəzən isə sevinirik… Öz həyatımızı ovladıqdan sonra keçirik başqalarının həyatına… İstər canlı olsun, istərsə cansız, istər insan olsun, istər bitki, istər heyvan, istərsə əşya…

Ovladıqca, ovumuzu də itiririk, başqalarının ovlarına dikirik gözümüzü, doymuruq, hey nəyisə, kimisə istəyirik… İtirməkdən çox qorxduğumuzdan, bir uucdan ovlayırıq, yığırıq sanki, bəhsəbəsdir, kimdə ovladığı daha çox olacaq…

Ovumuzu ovlamağa mane olanlar da çox olur… Girir ova çağırmadığımız ov tulaları, çaqqallar, tülkülər… Ovumuzu hürküdüb qaçırırlar, ya da alırlar əlimizdən, parçalayırlar… Onlardan qalan nəyimizə lazımdır axı…

Müəllif: İnsanların  məsafədən idarə edən pultunda işləmir deyəsən “Dayan, stop” düyməsi…

Ovçu: Ovladıqca, sevirik ovlamağı, bir əyləncəyə çevrilir sanki, kim daha çox ovladı, kimin ovunda nə var, kim var… Nəfsimizdir bizi ova atan, ovumuzun ardınca qaçmağa sövq edən… Nəfsimiz bizim ov prosesi və instiktimizdə əsas açardır… Nəfsimizi salırıq qıfıla, açılır qapılar, qaçırıq ovlamağa…

Ovumuz canlıdırsa, incidirik onu… Sındırırıq mənəvi baxımdan… Göstərməliyik kimdir burada ovçu, ov, kimdir ağa, kimsə tabe olan tərəf… Kim kimdən asılıdır… Ovçu ovundan, ya ov onu ovlayandan…

Müəllif:  Ən güclü və məharətli ovçunun son məqsədi, əsas ovu isə rəqibi olan, başqa bir ovçunun övu olmamaq, onu ovlamaqdır…

Ovçu: Mən hələ çox balacayam, danışmağı, yazmağı, oxumağı bacarmıram, mənim işim yeməkdir, içməkdir, əmməkdir südümü, bir az oynamaqdır, ağlamaqdır, bir az yatmaqdır, diqqəti cəlb etməkdir… İlk ovum isə tanış olun: Valideynlərim, evə gələn qonaqlar, məni qonaq gedərkən apardıqları insanlar, onların sevgisi, qayğısı, diqqətidir… Nazımla ovlayıram onları… Bir də bəlkə şirin olmağımla… Ağlayıb qiymətimi qaldırıram… Vaxtım keçəndə yemək istəyirəm, altım quru olmayanda, qarnım sancılananda, yuxum gələndə, yatmağa səs, işıq mane olanda, diqqətsiz qalanda, unudulduğumu zənn edəndə ovçuluq instiktim işə düşür, olmaz belə, mən varam! Auuuu! Hardasınız?! Bax, ağlayıram, eşitməsəniz, şüvən qopardacağam! Hələ ki, iştaham azdır, hələ ki, ovlamaq üçün hədəflərim, ov istək və seçimlərim azdır… Böyüyüm, bax onda, hər şey dəyişəcək, özü də mənim xeyrimə… İndi istəmədiyim yerə gedirəm, istəmədiyim geyimi geyindirirlər, saçımı istəmədiyim tərzə salırlar, üstümdə eksperimentlər edirlər, eh bu selfilər, şəkil çəkmələrini istəmirəm,  istəmədiyim xala və əmilər, dayı və bibilər alır məni əllərinə, qucaqlayıb, öpürlər… Bir yandan xoşum gəlir, bir yandan isə yox… Xoşum gəlir ki, diqqət mərkəzindəyəm… Xoşum gəlmir ki, əsas ovlarım-valideynlərimdən, yemək və yuxumdan ayrı düşürəm… Siz məni oynadın hələ ki, vaxt gələcək mən sizinlə oyanayacağam…

Uşağı körpə yaşlarından öyrədirik ovlamağı, öyrədirik oynamağı, sonra şikayət edirik ki, uşaq kimə oxşayıb, uşaq niyə ovçudur, ov axtarışındadır, niyə oynayır…

Müəllif:  Hədəf, məqsəd, arzu, xəyal adıyla ovlamağa başlayırıq… Kim mane olursa, məhv edirik, nə mane olursa, çəkirik yolumuzdan… Prinsipialıq, barışmazıq…

Hədəfimizdə olur ailəmiz, digər ailələr, dostlarımız, başqalarının dostları, həyatımızdan sonrakı başqa həyatlar, arzularımız, başqasının arzuları, xəyallarımız, başqalarının xəyalları, öz məqsədlərimiz, özümüz, sonra başqaları, başqalarının hədəfləri… Özümüz oluruq qısa zaman ərzində, sonra başqalaşırıq… Kifayət etmir bizə məxsus olanlar, mənimdir olanlar, əl atırıq başqalarınkına…

Hərisliyimiz, nəfsimiz bizim beynimizi, qəlbimizi ovlayıb, salıb əsarətinə, diktə edir öz qanunlarını, tələblərini, istəklərini, idarə edir bizi, burada ovçuyuq başqaları üçün, özümüz isə hərisliyimizin və nəfsimizin ovuyuq əslində…

Nə sağlam insan ola bilirik, nə də ağıllı…

Ovçu: Yaşamaq, xoşbəxt olmaq üçün ovlamaq lazımdır.

Ov: Görürəm, müəlliflə birləşib məndən danışırsınız, məni müzakirə edirsiniz. Müharibə elan edilmişdirsə, mən digər tərəf kimi niyə xəbərdarlıq edilməmişəm. Mənim fikrimi kimsə bilmək istəyirmi? Ov olmaq istəyirəmmi? Özümü ov sayırammı? Niyə ovlanmalıyam? Kim mənim yerimə və mənim iradəmə zidd olaraq  mənim ovlanmağımla bağlı qərar verib ki?! Ovçu da, müəllif də çox sevinməsin. Hər kəs ov ola bilər. Bu gün ovçunun, müəllifin özünü belə ovlaya bilərlər. Cəbhədə müharibədə biri udduğunu düşünə bilər, amma elə manevr etmək, elə taktika tətbiq etək olar ki, müharibənin gedişatı tam və kökündən dəyişsin. Bunun üçün sadəcə uzaqgörən və praktik olmaq lazımdır. Bir də ki, nə edirsənsə, özünə qayıdır. Bu gün ovlayırsan, bir gün də səni ovlayırlar. Müəllif də həm ovçu, həm də ov ola bilər. Kimisə ovlaya bilər, kimsə onu ovlaya bilər. 100%lik əminliklə deyirəm. Bəzən ovladığınızı düşündüyünüz ovunuzun ovuna çevrilirsiniz. Kim kimin tilovuna keçib, kənardan görən deyə bilər. Ona görə tələsməyin.

Müəllif: Məncə, ovun dediklərində həqiqət var. Ov sandıqlarımızın ovu ola bilərik deyə, ehtiyatlı olmalıyıq. Ovçu, məncə, düşünməyə dəyər.

Bax, əziz oxucum, oxuyursan bu dialoq sayağı hekayəni, səncə burada kim ovçudur, kimdir ov? Ovçu, yoxsa müəllif?!

Məncə, hər birimiz həm ovçuyuq, həm də kiminsə ovu… Hər şey bu qədər sadədir, bu qədər aydındır, ədalətlidir… Tabe ediriksə, tabe də olmalıyıq… Həyatda hər şey qarşılıqlı olmalıdır, tarazılıq, ədalətlilik naminə…

Продвигаемая

Şəxsi münasibətlərdə risklərin idarə edilməsi

Münasibətlərdə risklərimi necə idarə edir, əsəblərimi qoruyuram?
1. Sosial şəbəkələrdə fəallığımı azaldır ki, yeni tanışlıq və dostluq təklifi, inboxa döşəyən «usta»lar olmasın.
2. Sosial şəbəkələrin bir çoxunda profillərimi birdəfəlik silirəm. Silmədiyim profildə onu bloka atıram.
3. Onun yanında telefona girmirəm, interneti bağlayıram. Səssizə qoymaq şübhə yaradır deyə, səsini almıram.
4. Onun yanında sosial şəbəkə və əks cinsin nümayəndələrinin adını minimuma endirirəm.
5. Bütün şübhəli, qeyri-adi, saxta, şübhəli profilləri, abunəçiləri dərhal bloklayıram.
6. Ağır və ciddi statuslar paylaşıb işarə edirəm ki, «sapioseksual» homosapiensəm, vaxtını mənə sərf etmə, şansın yoxdur.
7. Ortaq dost və tanışları sosial şəbəkədəki profilimdə izləmədən çıxardır, onların paylaşımlarına münasibət bildirmirəm.
8. Sosial şəbəkədə mövcud bütün proqramlarda offline edirəm.
9. Zəhrimar obrazına girirəm.
10. «Qara məni basmamış mən qaranı basım» prinsipi ilə olacaq risk və hadisələri erkən xəbərdarlıq sisteminə əsasən məlumat verib qarşısını alıram

Продвигаемая

Puritanlar və moralistlər haqda esse

Qondarma və ikiüzlü puritan və moralist insanların cəmiyyətində yaşamaq dözülməz dərəcədə ağırdı.

Çünki onlar əxlaq və mənəviyyatdakı mühafizəkar baxışları, həyat tərzini özlərindən savayı hamıya şamil edirlər, hamıdan tələb edirlər.

Ən əsası onlar özlərindən savayı kiminsə həyatını rəngli görmək istəmir, onu qara rəngə boyayırlar.

Onlar özlərindən savayı hamıda günah, nöqsan axtarıb tapır, başqalarını özünə uyğunlaşdırmağa çalışırlar.

Onların silahı öldürücü gücə malikdir. Onların silahı sözdür. Sözə güc verən isə həmişə təsir edən, sıradan biri olan populist çıxış və klişelərdir.

Onların dünyasından olmayan işıqlı insanları təhqir edəcək, onlar söydürəcək səviyyəsiz trolları var.

Ən pisi odur ki, onların sayı çoxdur.

Продвигаемая

Sevgi və xoşbəxtlik haqqında esse

Bu an o qədər xoşbəxtəm ki, etiraf etməyə, paylaşmağa ehtiyat edirəm.

Bilirəm ki, xoşbəxtlik də nisbidir, zamanla məhdudlaşır, başladığı kimi bitir…

Bu an sadəcə o xoşbəxtliyi yaşayıram.

Bu gün üçün nə qədər səbr, zaman, əmək, əsəb, sərf, xarakterimdə ciddi ixtisarlı islahatlar, depressiyalardan kəskin dönüşlər, dibə düşüb yenidən quyudan pillə-pillə qalxmaları etdim.

İnsan sevdikcə sevgini yaradır. Sevgi var, insanın özündə başlayır, bitir.

Sevgi insanın özünə münasibətidir.

Tam təklik hüzur verirsə, azadlıq əsarətdə saxlamırsa, insan sevgini yaradır, sevgi xoşbəxtliyi doğur.

Продвигаемая

Ünvansız uşaqdan ünvansız məktub…

Ünvansız uşaqdan məktub…
Sənə məktub yazıram. Ünvansız məktublar hara gedir, bilmirəm. Bəlkə uşaq evinin direktoru göndərməyəcək onu, bəlkə yaşca böyük uşaqlar məktubumu gizlətdiyim yerdən tapıb, oxuyub, ələ salıb güləcəklər, bəlkə də ayda bir dəfə internat məktəbimizə gələn poçtdaşıyana verəcəklər, direktor bilir hara göndərilməli olduğunu? Bu suallara cavab verəcək yaşda deyiləm, hələ balacayam.
Anamı hələ körpə yaşlarımda olanda gördüm, məni bura gətirəndə, hər həftəsonu yanıma gələcəyini söylədi, söz verdi. İnandım. İlk illərdə gəlirdi, hər gəldiyində səbr etməyimi, az qaldığını, tezliklə birlikdə yaşayacağımızı deyirdi. Mən də inanırdım. Uşaqlar sadəlövh olarlar. Bu vaxta qədər nə qədər məktub yazmışam, bilmirəm, sayını itirmişəm, 1000 ə qədər saymağı öyrənmişəm. Bəlkə də 1000dən çoxdur. Hər dəfə məktubu yazanda göndəriləcəyini, ana və atamın onu oxuyub təsirlənərək məni yada salacağını, hər məktubdan sonra gəlib məni götürəcəyini düşünürdüm. Hər kəs sözlərlə məni aldadırdı. Bir yaşı 15dən çox olan uşaqlardan savayı. Onların sözləri acı idi. İndi bilirəm, həqiqət o qədər acı olur ki, adama od qoyur, özü də açıq yarası olan yerə… Zamanla bəlkə, böyüyəndə anlayacaqdım ki, «Anan fahişəlik edir, sən ona mane olduğun üçün burdasan. Gözləmə, gəlməyəcək. » Əvvəllər bu sözlərə ağlayırdım, şikayət etməyi bacarmırdım. Sonra böyüdükcə, anladım ki, şikayət etmək də ağlamaq kimi mənasız iş, vaxt itkisidir. Bəlkə də, həyatım başqa cür, bir ailə içində olsaydı, ana, ata kimliyini anlasaydım, sevgiyə, insanlara, ailə dəyərlərinə inanardım. Hərçənd burada hər kəs iddia edir, bizə təlqin edir ki, biz böyük ailəyik. Amma hər dəfə ailədən bir uşaq gedir, onları kimsə övladlığa götürür, bir məndən savayı. Görəsən, nədir günahım? Nə siz gəlirsiniz, nə də ki, başqaları…

Bəlkə ona görə ki, ünvansızdır sayını itirdiyim məktublarım?!

Продвигаемая

Ailəmi dağıdanda…

Ailəmi dağıdanda hər şeyi gözə almışdım.

Son və qaçılmaz seçimim və qərarım idi.

Ailəmi dağıdanda öz həyatımda qoyduğum üç nöqtə və sual, vergülləri nida və nöqtə ilə əvəz etdiyimi bilirdim. Ailəm bitmiş bir fikir, cümlə oldu dağılanda…

Ailəmi dağıdanda hər şeyi gözə almışdım…

Mənə olan qadın və kişilərin baxışlarını, second hand mağazası məhsulu kimi vitrində qalıb fikirləri, mənəvi dünyası kasıb, içi boş, dayaz insanların diqqətini cəlb edəcəyimi, azadlığın uzun donunu geyinən təkliyimi, eqoistlik qoxan sevgisizliyi, özümü sevməli olduğumu, yenidən, həyatımda sayını itirdiyim sıfırlamalarımı, yenidən pillə — pillə zirvəyə qalxmalı olduğumu, yenidən addım-addım tək yeriməyi öyrənməyimi, biganəlik küləyi kimi içimdə əsib tufana çevrilən darıxmağımı, yenidən birisini tapıb, bununla mütləq alınacaq cəhdlərini, məndən özümü gizlədən gülüşümü, dərdlərimi gizlətməli olan həyasızlıq və komplekssizlik libasını geyinəcəyimi, dostlarımın sayının keyfiyyətcə aşağı olduğunu gördükcə, həndəsi silsilə ilə azalacağını, əlçatan, yüngül, tənha qadın obrazında kişilərin gözlərində potensial ov kimi görünəcəyimi, qadınların həsəd aparacağını, özünə rəqib bilib adıma adlar qoşacağını…

Ailəmi dağıdanda onu da gözə almışdım ki, insanlara güvənim itəcək, təkrar ailə qurmaq istəməyəcəyəm…

Ailəmi dağıdanda, günahkar çıxarılacağımı, «hər şeyə rəğmən dözüb ailəmin qadını, həyat yoldaşımın xanımı, övladımın anası olmalıyam şərti daxilində bir gün ya o məni öldürəcəyini, ya onun məni öldürəcəyini gözləyib yaşamağa davam etməliydim» ittihamlarını, cəmiyyətimiz bunu tələb edir deyə, özümə yenidən xoşbəxt olmağa şans verməyəcəyimi, günahsız günahkar kimi özümü cəzalandıracağımı, işdə, karyerada özümü itirib, evə gec gəlməli olacağımı, gecələri tək yuxuya gedəcəyimi, övladımın nifrət, küskünlüyünü…

Ailəmi dağıdanda bilirdim ki, ən böyük, tanış olmayan, sərhəddi olmayan boşluğa düşəcəyəm, ziddiyyətlərin içində boğulacağam, gülən yerdə düşəcək nəsə yada, o an kövrələyəcəyəm.

Ailəmi dağıdanda, susmalı olduğumu da gözə aldım. O haqqımı da almaq istəyəcəkdilər məndən… Sual sual ardınca, bitməz şübhələr, ümumiləşdirmələrin içində istisna hal kimi itib batmağım…

Ailəmi dağıdanda onu da qəbul etmişdim ki, cəmiyyət mənə pis baxacaq, məni müzakirə edəcək, ailəli qadına yaraşdırdıqları hər şeyi mənə yamaq kimi görəcəklər…

Ailəmi dağıdanda bilirdim ki, yalan sevgilər, gülünc etiraflardan zinhara gələcəyəm. Yaşamağa çalışanda, öz həyatımı yaşayanda, müdaxilələrlə burnumdan gətiriləcək həyatım, xoşbəxt olma haqqım əlimdən alınacaq…

Ailəmi dağıdanda ailəmin dağılmasını istəmirdim, onun üçün qurmamışdım sevgi təməlli ailəmi…

Ailəmi dağıdanda ailəmin qorunub ayaq üstə qalmasını çox istəyirdim. Təməlini özüm qazıb daş üstə daş qoyub, betonunu özüm tökdüyüm ailəmin dağılmasını istəmirdim. O qədər güc, əmək, vaxt sərf etmişdim, ailəmin alınmaz qala olması üçün…

Neyləyim ki, alınmadı… Təklikdə bunu bacarmadım…

Ailəmi dağıdanda bir onu düşünməmişdim, ailəmi quran andan, hər şey qarşılıqlı olmalıdır, hey verməklə olmur, hey tək mücadilə aparmaqla bir şey çıxmır, ailədə hər bir tərəf bunu istəməli, bunun üçün tədbirlər görməlidir. Qarşılıqlı olmayan hər şey və hər kəs bir gün tükənir… Ruhu tükəndirir birtərəfli mücadilə…

Nə diləyim başqalarına?!

Ailəniz dağılmasın…

Ailənizi dağıtmaq üçün qurmayın…

Продвигаемая

Əllərim

Əllərim, bir zaman toxunurdu sənə, indi qalıb ya havada, ya da yanıma düşür…

Əllərim, bir zaman döyərdi qapını, indi çoxdandır ayaqlarım sənin tərəfə…

Əllərim bir zaman yığardı nömrəni telefonumda, yazardı ismarıc, indi sözlərim çoxdur sənə, amma susuram, yazmağa, zəng etməyə səbəb çox ikən, bəhanə axtaran biriyəm…

Əllərim, bir zaman tutardı əllərindən, sığal çəkərdi saçlarına, indi əllərimdən tutur bəlkə də başqaları, səndən başqa, sığal çəkməyə məhkum qalıb başqasının saçına…

Əllərim, məni azad etmişdi sevənədək, sevdiyim zaman saldı əsarətə, indi azad ikən tənhalığımın əsarətində əllərim, özümü qucaqlayır, toxunur özümə…

Əllərim, imdad dilərdi sevgidən, indi kül ələyir öz başıma…

Əllərim, neyləyim sizi mən?

Продвигаемая

Elə yadlaşarsan ki,

Elə yadlaşarsan ki, bir vaxt doğma olanların ruhu da inciməz…
Elə yadlaşarsan ki, bir vaxt saatlarla danışıb, dinləməkdən doymadığın insanlardan uzaqlaşarsan, ortaq mövzu tapmazsan…
Elə yadlaşarsan ki, gözün axtarmaz onu hər yerdə, hər insanın simasında onun cizgilərindən birisini tapmazsan…
Elə yadlaşarsan ki, səsi səni həyəcanlandırmaz əvvəlki kimi, ürəyin səksəkədə olmaz…
Elə yadlaşarsan, səni axtarmasını gözləməzsən…
Elə yadlaşarsan ki, bəlkə də sevdiyin halda, sevdiyini danarsan…
Elə yadlaşarsan ki, onun azadlığına və özəlinə müdaxilə etməmək üçün ondan uzaqda onu sevərsən…
Elə yadlaşarsan ki, özünü belə dəyişərsən, tanınmaz hala salarsan, kimisi deyər, «gözəlləşmisən», kimisi deyər, «dəyişmisən, deyəsən xoşbəxtsən», amma bilməzlər ki, sadəcə ona, sevginə və özünə yadlaşmısan…
Elə yadlaşarsan ki, ətrafında olanlara qarşı bivec olarsan…
Elə yadlaşarsan ki, təkliyinin adına hüzur, cavabsız sevginə azadlıq, sükunətinə xoşbəxtlik adını verərsən…
Elə yadlaşarsan ki, unudarsan, bir vaxt doğma olduğun insanla doğma olduğunu… Sənə o adamı doğma edən səbəbləri unudarsan…
Elə yadlaşarsan ki, niyə yadlaşdığınızı anlamazsan… Keçmişə getməyi vaxt itkisi hesab edər, bu günü yola verməyi, gələcəklə birtəhər anlaşmağı, uzlaşmağı düşünərsən…
Elə yadlaşarsan ki, yadlıq özü çaşbaş qalar… Yadlaşma hara qədərdi? Ölənə qədər…
Elə yadlaşarsan ki, son nöqtən, dayanacağın «nə ölə, nə də yaşaya bildiyin həyatının son addımı olar səninlə birgə atdığı».
Bura qədərmiş yadlaşmağım… Bura qədərmiş doğmalardan uzaqlaşmaq…
Продвигаемая

  • Günəş batanda, çıxır, tutulanda açılır… Hər qaranlıqda bir aydınlıq var…
  • Bunu mənə niyə deyirsən? Bu sadəcə sözlərdir. Bir də ki, bu təbii hadisədir, nisbidir. Elə bir gün gələcək ki, günəş birdəfəlik batacaq. Ya da hansısa canlı günəşin çıxması və batmasını seyr edə bilməyəcək, onun üçün bu proses dayanacaq.

  • Günəşin batmasını ölüm kimi qəbul et, ya da yorulmuş insanın, günəşin yuxuya getməsi kimi hesab et. Hər kəs yorulur, yuxuya, dincəlməyə ehtiyac duyur. Bax, Günəş də batır ki, dincəlsin. Günəşin çıxmasını isə doğuluş, həyat kimi qəbul et. İnsan da doğulur, çıxır. Bax, dostum, həyatındakı uğursuzluq, ağrılar, kədər, neqativ nə varsa, bitir ki, bitməlidir ki, günəş kimi batmalı və qaranlığa qərq olmalıdır ki, yerini pozitiv, uğur, sevinc alsın, günəş çıxsın. Ona görə də nə olursa, ya da olmursa, nə bitirsə, ya da bitmirsə, üzülmə. Bu batmağın bir çıxmağı var.

  • Bax, sənin susmağın və ya yazacağın üç nöqtə də səni düşünməyə vaxt istədiyinə bir işarədir. Düşün. Düşündükcə, haqlı olduğumu anlayacaqsan.

 

Продвигаемая

Səsin səssizliyi…

Onun bir silahı vardı-səsi. Silahı həm onun müdafiə zirehi, həm hücum aləti, həm də zəifliyi idi.

Səsi ilə nələr edirdi? Təqlid edib özünü başqa adam kimi təqdim etmək, rola girmək, gah qalınlaşdırmaq, gah incələtmək, gah ucaya qaldırmaq, gah da endirmək. Səsi onun xarakterini, kimliyini ortaya qoyurdu. Səs onun emosional durumu, hisslərini, düşüncələrini üzə çıxardırdı.

Səsindən pul çıxarırdı. Səsiylə insanları idarə edirdi. Ona xəstələnmək və səsini batırmaq lazım deyildi, ondansa ölərdi. Səsi onun çörək ağacı idi. Günün birinci yarısı radio və televiziyada aparıcılıq edir, boş vaxtında xarici dildə olan film və cizgi filmlərinin tərcümə edilmiş mətnini oxuyub səsləndirərdi. Arada səsiylə şən və hazırcavabların komandasında oynayar, əyləncədir. Axşamlar sifarişdən sifarişə toy və ad günlərində tamadalıq edərdi. Pulu artdıqca, daha çox qazandıqca, daha da həris olurdu. Ona görə də indi xəstəxanada uzanıb günlərini itirməkdən bezmişdi. Sağalmaq onun əlində deyildi. Səsini birdəfəlik batırmışdılar. Səbəbini özü bilirdi. Uğursuz bir zarafat onun səsini özünə düşmən etmişdi. İndi onun bir qorxusu vardı, batmış səsindəki səssizliyi.

Продвигаемая

Yalnızlık nedir?!

«Yalnızlık nedir?!» sorduğunda susup geçerim… Kelimeler gücsüz anlatmama…
Evde yalnızken kendini aradığında bulamamak, kendinden kaçmaktı bazen…
Evinden çıkdığında dolaşmaktı kendi başına… Birisini bulmadan evine direk dönmekti bazen…
Ac iken dolabı açıb arayıb bir şeyler atıştırmaktı… Ya dolabın boş olur, ya da dolu… Son kullanma tarihi bitince çöpe atmaktı aldıklarını…
«Giymeye bir şeyim yok» derken kendine elbiselerinin üstüne yıkılmasıdı dolabın kapısını açarken… Ne zaman almışım bu kadar elbiseleri acaba?!
Kendini seçim ve kararların için suçlamakdı… Başka kim var suç ortağı?!
Birisi ile paylaşa bilmeyeceyine rağmen çoklu kitap okumak, cinema seyr etmek, müzik dinlemekdir…
Bir de…
Dahası var yalnız olmanın…
Dahası o ki, sevmeye de, nifret etmeye de bir kendin varsın…
Her kapı çaldığında, her telefonun zengine «beni birisimi aradı?! Yalnış numara, yalnış kapını çalmış ola bilir insan övladı» demektir kendine…
Bir de, öldüyün zaman birisi duymaz, birisi olmaz varis olarak, bir şeyini koymağa…
Bundan ötesi varmı yalnızlığın…

Продвигаемая

Onlardan məşuq çıxmaz…

Bu gün araşdırma, müşahidə, təcrübəyə əsaslanan bir esse yazdım. Mövzu qadınların maarifləndirilməsi və reallıq önündə açılması üçündür.
Önyarğılı olmağı sevmirəm.
Hansı kişilər qadınlar üçün uyğun məşuqdur. Bunu müəyyən etmək üçün uyğun olmayanları təsnifləşdirmək lazımdır.
Uyğun olmayan məşuq tipləri:
— Qadından yaşca çox kiçik olan və gənclər (subay və ya ailəli). Bu cür kişilər seksual və psixoloji, ya da ki, mənəvi, intellektual təcrübə yığmaq, boşluğu doldurmaq üçün özündən yaşca böyük qadınlara meylli olurlar. Uyğun olmaması budur ki, bu cür kişilərin bu cür tərəfdaşları çox olur, onlar yenilikçi və axtarışda olurlar. Bəzən sevişərkən qorunmurlar ki, bu da bir çox xəstəliklərin yayılmasına şərait yaradır. Ehtimal böyükdür ki, subaydırsa, ailə qursun, həmin qadın ərini ələ alsın, məşuqəni ən arxa plana atsın. Həm də subay evlənərsə, evliliyin ilk illərində məşuqəyə vaxt olmur və ya az olur. Eləcə də, bu cür kişilər istəklərinə nail olduqdan sonra məşuqəsi müvəqqəti xarakter daşıyır, maraqsızlaşır və onu daha gənc və ya yenisi ilə əvəzləyir. Ailəlidirsə, gənc kişi ailəsini özündən yaşca böyük qadına görə dağıtma ehtimalı faizi çox aşağıdır. Həm də özündən yaşca böyük qadınların səhhətində müəyyən problemlər yarana, xəstələnə bilər ki, müalicə xərcləri məşuqun üzərinə düşərsə, onlar bundan boyun qaçırda bilərlər.
— Ailəli. Yaşından asılı olmayaraq ailəli kişi məşuq kimi yararsızdır. Belə maçodursa, evdəki xanımı ilə keyf çəksin, onu öyrətsin. Bir də ki, ailəli kişinin məşuqəsi olmaq ikinci qadın olmaq deməkdir, üstəlik vaxtaşırı yalan və xəyanətlə üzləşməkdir. Bir də ki, qadın ailə qurarsa, istəməz ki, onun həyat yoldaşı başqa qadınla kef çəksin. Özünü ailəli kişinin qadınının yerinə qoymaq lazımdır. Ailəli kişinin gəliri nə qədər uyğun olsa da, ailə xərcləri çox olur. Ailəli kişilərin diqqət və vaxt problemi olur.
— Boşanmış, ya da ki, dəfələrlə boşanmış. Bu cür kişilər adətən problem içində üzmür, artıq boğulur, üzməyi bacaranlar belə. Onların üzərində aliment, ipoteka və digər istehlak kreditləri olur. Onlar həm də psixoloji problemləri ilə qadını yükləyir. Həyatdan və insanlardan narazı, şikayətçi, neqativ insana çevrilir ki, bu da yorucudur. Həftəsonu məşuqəsinə vaxt ayırmaq yerinə, övladına vaxt ayırır.
— İşsiz. Bu tip kişilərdən uzaq olmaq lazımdır. Ələxsus da, əgər qadın işləyir, tək yaşayırsa, bu cür kişilərin arzusunda olduğu qadın kimi qurbanına çevrilir. İşləməyim, xərc çəkməyim, havayı qalmağa, yeməyə, yatmağa, evdarlıq işini görəcək, yerimə işləyib məni saxlayacaq bir qadın var. Hələ bu cür kişi hər mənada qadından istifadə edir. Beləcə tələyə düşmüş qadınlar kişiləri alfonsa çevirir.

Продвигаемая

Dəlidən doğru xəbər

Qəpik kimi insanlar var, hər üzünü görmək üçün onları fırlatmaq lazımdır…

Qəpik kimi insanlar var, geniş cibdə səs salarlar, dar cibdə susarlar…

Qəpik kimi insanlar var, xırdaladıqca, sərf olunarlar, bitəndə, düşünərsən ki, xərcin azdır, zərərə düşməmisən.

Qəpik insanlar var, qəpik — qəpik xərclədikcə, gözə dəyməzlər… Daha xırda olub dəyərdən düşərlər…

Müasir milli ziyalının işi hər məsələyə ya tam bitərəf yanaşmaq, ya tənqid yerinə təhqir etmək, ya da tərif yerinə yaltaqlanmaqdı. Bu cür cəmiyyətdə ziyalı olmaq da bir qəbahətdir…

Kimisini gün vurur, kimisini güllə, kimisini maşın, kimisini eşq, kimisini yaradan…

Mənim üçün ayrılıq, son itki deyil, yeni bir şans, başlanğıc, xilasdır…
Təklik isə hər şeyi özümdə tapmaqdır…
Boş verə-verə hüzur tapmışam…

Əllərim önümdə, bilmirəm neyləyim…
Göyə qaldırıb şükr edim günümə,
Ya düşsün yanıma əlacsızlıqdan…

Bir gün səndən soruşsalar, «necəsən?», demə ki, «pisəm», soruşsalar «hardasan?», demə ki, «dardayam». Bilmək olmaz, bunu səndən kim hansı niyyətlə soruşur?!

Məndən adam olmaz. Özümə xeyrim yoxdur, sizə heç olmaz…

«Yataq dəstləri» yazısını «yataq dostları» oxuyuram. Ya gözlərim korlanıb, ya fikirlərim…

Həyat bumeranqdır…
Mən anamı sevə bilmədim, tərk etdim, getdim… Qızı kimi yoxam…
4 ildən sonra qızım məni sevə bilmədi, tərk etdi, getdi… Qızım kimi yoxdur…
Empatik olmağı həyat təcrübəmdən bilirəm…
Ağıllı yox, müdrik olmağa çalışıram…

 

Продвигаемая

Həyatdan…

Sükunəti pozar təbiətin səsi, bir də pıçıltılar…
Hüzuru pozar kiminsə göz yaşları…
Bir qapıda vağzalı səsi, bir qapıda dava, boşanma havası…
Təzadlı dilemma önündə qalıb gənclər…
Bir, iki, üç addım, gah önə, gah geriyə, gah sağa, sola…
Görəsən, gedirlər hara, bilir mi onlar?!
Parkda tənha ananın qucağında yuxuya getmiş körpə, gəzir o yana, bu yana…
Qarşı tərəfdən sevgili gənclər baxır onlara, bəs əri hanı?
Min bir suallar…
Gənc qızın arzusu, toy, ailə, uşaq təhsil almaq, işləmək yerinə…
Gənc oğlanın arzusu tənha qadını ələ almaq… Siyahısına düşəcək daha bir qadın…
Dostların əhatəsində gənc qız, zarafat, gülüş səsləri,
Qoca insanların narazılığı…
Bir də sahibsiz küçə heyvanları, skamyada uzanmış, yuxuya dalmış evsizlər, kimsəsizlər…
Bir uşağın əlində kitab, anasına nəql edir oxuduğunu…
Sonra baxır, soruşur: Ana, hansı doğrudur? Kitabda yazılanlar, yoxsa reallıq?

Продвигаемая

Güclü olmaq…

Güclü olmaq,
Nədir axı?
Qollarını buraxmaq üçün açmaq,
Qucaqlamamaq üçün bağlamaq!
Güclü olmaq
Demək istədiklərini deməmək, susmaqdır!
Gedən insanı saxlamamaqdır!
Güclü olmaq yalanı, xəyanəti bilib,
Qəbul etmədən bağışlamaqdır!
Güclü olmaq
Ağlamamaqdır, bildiklərini gizlətməkdir!
Bağlanmamaq, darıxmamaqdır!

Продвигаемая

Dəyişdim…

Dəyişdim…
Bir az…
Çox deyil…
Özüm üçün…
Özümə lazım olan qədər…
Dəyişdim…
Özümü aldatmaqdan imtina etdim…
Həyatımı dəyişdim…
Özümə daha çox aşiqəm indi…
Zirvədən enmərəm daha…
Nə də ki, kimisə görürəm yanımda…
Sevgilim var, o da ki, özüməm…
Başqa kiməsə güvənmirəm…
Qınama məni…
Güzgüdəki simama baxıb
Danışıram, dinləyir məni susana qədər…
Dəyişdim…
Söz demədən…
Dalaşmadan…
İttiham etmədən…
Getdim…
Vida sözlərini belə demədim…
Bu dəfə son idi…
Sonların sonu…
Özümlə qalmağın başlanğıcı…
Başqa kişi?
Yox, sənə qədər yox idi kişiyə ehtiyacım…
Bundan sonra da olmaz…
Özüm özümə yetirəm…
Vida kəliməsi gəlmir dilimə…
Göz yaşlarım axmır daha yanaqlarıma…
Xoşbəxtəm…
Qayıtma geri…
Продвигаемая

#нелюбовь…

Ты читаешь между строк…
Я как хештег #нелюбовь
Ты смотришь сквозь меня…
И я ухожу прочь в ночь,
По-английский, ну и что ж…
Билет в никуда, без тебя,
Я снова одна…
O yeah, да, да, да…

Of course,
Man dooset doram…

Продвигаемая

Sevgisiz qalanlar…

Kimisə hamı sevirsə, ya o sünidir, yalançıdır, ya ətrafındakılar…

Tənha insanların itirəcəyi və ayrılacağı iki şey qalıb özü və həyatı. Həyatına və özünə sevgisi bitdiyi, işığını söndürdüyü andan tənhalar həyatından və özündən asanlıqla vaz keçərlər. Kimisi buna «acizlik, zəiflik», kimisi «cəsarət», kimisi «məğlubiyyət», kimisi «seçim», «günah» kimisi «intihar» adını qoyar. Ad qoyduqca, unudarlar, bu nəticəyə gətirən səbəb(lər)i… Sevgisiz qalır ölən, öldürülən tənha insanlar…

Продвигаемая

Niyə məhz fahişəlik? +18

Mənim kimi insan uyğun maaşa iş tapmağa çətinlik çəkirsə, başqaları nə etsin?

Fahişələri qınamıram. Qiymətlər bahalaşır, ən azı özlərinə görə yaşamaq üçün pul qazanmaq lazımdır.

Xarici dil bilən fahişələr daha çox qazanır, bunu şəxsən özüm müşahidə etmişəm. Maraqlı olan tərəfi odur ki, məhz fahişəlik üçün xarici dil öyrənmək dəb halını alıb. Demək ki, ən asan əldə olunan və qane edici gəlir gətirən iş məhz fahişəlikdir.

Turizmi inkişaf etdirmək istəyiriksə, fahişəlik leqallaşdırılmalıdır. Həm tibb məntəqələri, apteklər qazanar, həm büdcə vergilərin, cərimələrin hesabına alternativ gəlir mənbəyi əldə edər, həm də yeni iş yerləri açılar, həm cinsi yolla yayılan xəstəliklərin, abortların sayı azalar, kişilər seks zamanı qorunmağın vacib olduğunu dərk edər. Gəlin, nişanlı, sevgili, məşuqə, həyat yoldaşı da bilər ki, qırılmış kişini harada axtarıb tapsın. Fahişələrimiz də küçələrdə kişi — müştəri ovuna çıxmaz, artıq bilərik ki, kim fahişədir.

İndiki zamanda boşanmaların sayı artıbsa, bakirəliyin qorunması önəmli deyilsə, hər boşanan qadına, tək yaşayan qadına «civi» və ya «tutacağım gəlin» kimi yanaşılırsa, gizli fahişəliyin olması danışlmazdır.

Fahişə fahişəlik edirsə, bu iş qədimi və ictimai xidmət növüdürsə, niyə gizlin olmalıdır?

İndi onlarla bir yolda gedirik, eyni yerdəı oturub dincəlirik, bəlkə dostluq edirik, hələ bizə əxlaq dərsi, ağıl öyrədir, yaşamağın doğru yollarını göstərir, maskalanır, əlçatmaz qadın kimi özünü dartır, hələ sənə əxlaqsız damğası vurur, özü isə ailəli olub hansısa qadınla, kişiylə, evli kişiylə mazaqlaşır, sevişir, kişini saxlayır, ya da kişi onu saxlayır. Belə baxanda, cəhənnəmə ki, özləri bilər. Alan razı, verən razı. Yaxşı bəs bu qədər fahişəmiz varsa, bu qədər yaxşı qazanırlarsa, bunu iş hesab edirsə, niyə dövlətə vergi verməsin? Verməlidir! Niyə tibbi xidmətdən istifadə etmədən gələcək nəsli cari və yeni xəstəliklərə yoluxdurmalıdır? Niyə hələ sadəlövh və saf gəncləri xaricdə yaxşı iş var bəhanəsiylə, ölkədən çıxardıb fahişəliyə cəlb etməli, onu aldatmalı, satmalıdır? Özünü satır, özü bilər, niyə bəs bunu təbliğ etməli və daha çox adamı özü kimi fahişə etməlidir?!

Ona görə də fahişəlik qanuniləşdirilməlidir. Bilək ki, kim kimdir, hardadılar, bizim kimi qazandıqlarından vergi ödəyirlər, xəstəlik daşımırlar.

Gizli və gözlənilməz, növbədənkənar ictimai yerlərin, eləcə də saat və gün ilə evini kirayəyə verənlərin yoxlanması olsa, reyd keçirilsə, nə qədər məsələnin, cinayətin üstü açılar, vergidən yayınmadan tutmuş, fahişəliyə cəlb etmək,  insan alverinə qədər cinayətlər, insanların etibarından sui istifadə və s. Hələ fahişələrin yaş həddinin azaldığını nəzərə alsaq, pedofiliya…

Hələ onların xidmətlərinin xarici valyuta ilə olması Milli valyuta ilə əməliyyat aparılması ilə bağlı qanunvericiliyi pozur, yəni ki, xüsusi icazə olmadan xarici valyuta ilə alqı-satqı aparmaq olmaz.

Cərimələrin məbləği yüksək, cəzalar sərt olarsa, gizli fəaliyyət kimin üçünsə stimul ola bilməz.

Bu cür fahişələri gizlədən, yayan şəxslərə qarşı cinayət işinin açılması da gizli olanı aşkar etməyə kömək edər.

Daha massaj salonu, sauna, hamam, motel, model agentliyi  adıyla gizli fahişəlik xidmətləri göstərilməz.

 

Продвигаемая

Tək qalanlar

Tək qalmaqdan əvvəl çox qorxardım. İndi özümlə maraqlı vaxt keçirdirəm. Hələ maraqlı kəşflər edirəm özümlə bağlı. Niyə qorxum ki, tək qalmaqdan…

Tək qalan insanların itki qorxusu da olmaz. Onlar itirə-itirə gəlir qazandıqca, sıraviləşir itkilər gözlərində…

Tək qalan insanlar yalan və xəyanətdən də qorxmazlar. Çünki insanların iç üzü və təbiətinə bələddirlər. Bunu gözləyirlər ən doğmalarından. Bəlkə də, məhz buna görə özüylə tək qalmağı seçirlər.

Tək qalan insanların zaman bəzən dostu olar, bəzən düşməni. Gün qısa olanda, yeyib yatar, gün uzun olanda, vaxtını doldurmağa bir məşğuliyyət tapar. Vaxtı çox olanda da, az olanda da, şikayət edər. Az olanda, işlərini çatdıra bilmədiyinə görə, çox olduğu zaman o qədər vaxtı nə edəcəyini bilmədiyi üçün…

Tək qalan insanlar aynadan da qorxmazlar. Hər dəfə o aynaya baxanda özünü görməyə adət etdiklərindən. Aynada zamanın izlərini görərlər, özündəki dəyişikliyi kəşf edərlər hər baxdığında…

Tək qalan insanların bir qorxusu var, kimsə həyatına girər, təkliyini alar əlindən, həyatını, plan, xəyal, arzularını dəyişər, alt-üst edər cızıb qaraladığını… Nə qova bilər, nə yanında saxlaya bilər, nə də nə etməli olduğunu bilər başqası girdiyində…

Tək insanların ən böyük dostu da, düşməni də özü olar. Özü bilər öz güclü və zəif tərəflərini… Bilər harada tərifləsin özünü, harada tənqid edib danlasın, harada zirvəyə qaldırsın, harada vurub yıxsın yerə…

Продвигаемая

Əziz dostum…

Əziz dostum,
Sənə məktub yazıram, tövsiyə məktubu…
Şikayət ərizəsinə məhəl qoyan olmadığından, məsləhətə kimsə ehtiyac duymadığından, sadəcə tövsiyə edə bilərəm.
Əziz dostum,
Dostların az olsun, ələməyə ehtiyac duymayasan, vaxtın getməsin əbəs yerə seçməyə kim qalsın, kim getsin deyə…
Əziz dostum,
Ağlamaq istəyəndə, utanma, sıxıl bir divarın küncünə, ağla, yetər ki, divarlar səni sıxmasın, bir də insanlar…
Əziz dostum,
Kiməsə söz vermə, verdinsə, sözünün üstündə dur, qoyma sözün səni əzib keçsin, bir də insanlar tapdalasın səni əməl etmədiklərinə görə…
Əziz dostum,
Güvənmə hər kəsə, hamını özün kimi bilmə… Hər kəs sən deyildir, sən hər kəsdən biri olsan belə… Hamı sənin kimi ola bilməz, sən də hamı kimi olmağa məcbur deyilsən…
Əziz dostum,
Yaxşılıq edəndə, unut etdiyini, sənə edilən yaxşılıqları unutma. Pislik etsən, unutma, qoy səni tərbiyə etsin səhvlərin, hər pisdə bir yaxşını görməyə başlarsan bəlkə zamanla. Sənə edilən pislikləri unut, uzaqlaş onlardan, sus, dillənmə…
Əziz dostum,
Unutma ki, sən yaxşılıq etsən, sənə yaxşılıq edilməyə bilər, əvəzini gözləmə, sən pislik etsən, pisliyinə pisliklə cavab verənlər çox olacaqdır…
Əziz dostum,
Unutma, sən borclu deyilsən başqalarına, onlar da sənə borclu deyildirlər… Özünə güvən… İmkanlarını nəzərə al… Quracağın xəyal reallıqla ayaqlaşsın, reallığı ayaqlamasın…

Продвигаемая

Burda məni nə saxlayır…

Son zamanlar tez-tez düşünürəm,
Burada məni nə saxlayır?
Vətən kəlməsi, azsaylı səmimi dostlar
Onlar da çıxıb gedir bu ölkədən…
Burada məni nə saxlayır?
İş, qura bilmədiyim karyera,
Bahalaşan qiymətin önündə məvacibimin məbləği?
Axtarıb tapa bilmədiyim yeni iş?
Ya məni sevdiklərini iddia edən kişilər?
Yox, burda məni saxlayan atamdı,
Bir də vətənsiz darıxmaq, həsrət çəkmək…
Burada məni saxlamır savadsız həkimlər, qoyduqları yalançı diaqnoz, ölüm hökmü…
Təhsilimizi silən kadrlar, biliksiz, ağılsız gələcək…
Məni sevdiyim kişi də saxlamır…
Bəlkə onu unutmaq üçün həm də qaçıram burdan…
Bəlkə ondan qaçıram… Bilirəm ki, həqiqət budur, dəyişməzdir…
Məni sevmir o… Başqası var həyatında…
Bitsin oyunu, yalanı…
Kəskin ürək, baş ağrısı, dilim qanımın dadına baxır…
Gedərkən, bəlkə hər hal üçün vidalaşım sizinlə?
Səhvimi düzəltmək istəyirəm…
Küsülü qalmaq istəməzdim…
Kimin xətrinə dəymişəmsə, bağışlasın…
Diriykən, sağkən sevdiyini, əzizini ölü adıyla basdırmaq ağır yükdür, çıxmaq olmur altından…
Gedirəm, son dəfə qızımın ətrini çəksin ciyərlərim, saçına, yanağına toxunsun əllərim, dodağım öpsün incə əl, üz, alın və gözlərini… Bir də ki, bərk qucaqlayım… O qədər darıxmışam ki…
Ölümün iyini tuturam uzaqdan, addımlarının səsi gəlir…
Ağacdələn, sən bilərsən, həkimlərdənsə, nə qədər vaxtım var?!
Məni burada saxlaya bilərdi bircə cümlə, onu da eşitmək qismət olmadı: «Günel, səni sevirəm, getmə, qal»

Продвигаемая

Birisinə olan sevgimiz

Birisinə olan sevgimiz çəkdiyimiz ən bahalı siqaret, içdiyimiz ən bahalı şampan şərabı kimidir. Xoş günümüzdə əldə etməyə imkanlarımız var, dar günümüzdə onu əldə etməyə son pulumuzu xərcləyirik, vaz keçə bilmirik hər iki halda…
Birisinə olan sevgimiz ən pis vərdişimizdən psixoloji asılılığımız kimidir. Ondan vaz keçdikdə, darıxırıq, vaz keçmədikdə, canımıza, səhhətimizə ziyandır.
Birisinə olan sevgimiz təbiətin fəsilləri kimidir, dəyişkən…
Birisinə olan sevgimiz həyata münasibətimiz kimidir, gah yaşamaq istəyirik, ona sıx bağlanaraq, gah da dibə düşüb ölmək..

Onura açıq məktub…

Sən…Bəli sən… Oğlum…İşıqlı dünyan ilə qaranlıqdakı işıqları görürsən…Kitabdakı rəsmlərdə fərqli rəngləri öyrənirsən… Həyatın ağ-qara olmasın deyə hər rəngə maraq göstərirsən…Təbiəti sevirsən… Açıq hava, ağaclar, yarpaqlar, torpaq səni özünə cəlb edir…

6 ayın mübarək, oğlum…Zaman necə tez gəldi, artıq 14 aydır ki, tək deyiləm. Sənin varlığına, sevginə sığınmışam, xoşbəxtəm. 14 aydır ki, həyatıma rəng qatmısan. Sevincim olmusan, hüzurum olmusan, sevgim olmusan. Sən həyatın özüsən. Sənin gülüşün, səsin, qucaq üçün açılan əllərin, baxışındakı dərinlik, nəfəsin, hüzurun, ağlın, gücün -bunlar bir möcüzədir. Nə yaxşı ki, səni seçdim. Nə yaxşı ki, doğulmusan.Oğlum, bir ana, bir ata kimi sənə hər şey verəcəyəm, sənə görə yaşayacağam, səni qoruyacağam, səni insan kimi böyüdəcəyəm, sənə sevgimi, azadlığımı, hüzurumu verəcəyəm. Yoxluq içində üzülməyəsən. Kimsə sənə artıq söz deyə bilməyəcək. Xətrinə dəymək, sənə artıq söz demək istəyən hər kəsi diri basdıraram torpağa, üstünü də şumlayaram.Mən sənin doğrularının da, səhvlərinin də yanındayam. Mən sənin ən yaxın dostunam. Səni çox sevirəm.

Həyat üzrə kiçik qaydalar

Səbr etmək ilə təhəmmül arasında böyük fərq var. Səbr müsbət enerjidir, müsbət nəticə verir. Təhəmmül isə əksinə…

Səbəblər olan yerdə bəhanələrə yer yoxdur. Bəhanələr səbəblər olmayanda silaha çevrilər. Ona görə də «filan kəsin və filan şeyin «üzündən»» ifadəsi doğru deyildir. Bu sadəcə ucuz bəhanədir.

Bir də ki, unutmayın ki, etdiyiniz sizə dönür, etmədiyiniz sizi pərişan və peşman edir. Ona görə edin, onu edin ki, sizə qayıdan zaman sizi sevindirəcək, xoşbəxt edəcək.

Bir çox hallarda

Bir çox hallarda sükunət və səssizlik insanı kar edir. Bu sükunətdə eşitməyənləri anlayır insan…


Bir çox hallarda susmaq və hüzur meditasiyasına baş vurmaq insanı lal edir. Səni eşitməyənlər bu fərqi də eşitmir, səni görməyənlər, görməzdən gələnlər bu fərqi sıradan sayır…


Bir çox hallarda, ən yaxşı və ən yaxın dostun özün olursan, kölgən olur… Sənə yalan deməyən, xəyanət etməyən, sənin yanında olan…


Bir çox hallarda, anlayırsan ki, həyatındakı itkilərdə qazanc var, qarada ağ var, şərdə xeyir, məğlubiyyətdə qələbə…


Yaşamaq üçün bir səbəb yetər… O da ki, sən özünsən!

Gəl

Gəl, səninlə şərt kəsək,
Sən sus, dinlə bu dəfə,
Mən qapını açanda,
Get, qayıtma geriyə…


Gəl, səninlə dağıdaq,
Birgə həyat yolunu,
Körpüyə də od vuraq,
Geri dönməmək üçün…


Gəl, səninlə başlayaq,
Xatirəsiz həyata,
Varlıq itsin zamanda,
Ağı tapaq qarada…

Qadınlar

Sevgisiz qalanda bəzən qadınlar
Təkliyə «ər» deyib ayaqda qalar,
«İtkiyə ağlama» deyən qadınlar
Buludun yerinə dolub boşalar…

Sevməyi bilməyən kişini qadın,
Süpürüb silərək kənara atar…
Susaraq dözməyə məhkum olanlar,
Uzanmış saçlardan qisasın alar…

Körpələr

Bir körpənin nəfəsində qızınar analar…
Bir körpənin öpüşündə ruhlanar analar…
Bir körpənin gülüşündə unudular pis insanlar…
Bir körpənin yumruğunda əzilər pis dünyalar…
Hər evdə bir körpə olmalıdır…

Yenidən aşiq olmaq istəyirəm

Yenidən aşıq olmaq istəyirəm…
Sənə…
Utancaq, səmimi gülüşünə…
Yenidən aşiq olmaq istəyirəm,
Uşaq kimi məsum, dərin baxışına…
Yenidən aşıq olmaq istəyirəm,
Varlığının zəmanət olduğu hüzuruna…
Yenidən aşıq olmaq istəyirəm,
Təməlini güvənlə bərkidərək…

Anamdan

Anam həmişə mənə deyərdi ki, bir qadının kişidən, digər adamlardan ən böyük asılılığı maddi cəhətdən olur. Bu zaman da asılılıq yükə, problemə çevrilir. Ona görə də təhsil, savad, ağıl və iş, pul qazanmaq qadın üçün daha önəmlidir. 20 yaşımdan bəri işləyirəm, maaş və əlaçı təqaüdümü qəpiyinə qədər anama verirdim. 20 yaşımdan bəri cəmi 2 ilimi çıxsaq, işləmişəm, öz pulumu qazanmışam, təlim, treninq, imtahanlardan keçib yeni iş, yeni bilik, təcrübə qazanmışam. Yəni özüm özümə sərmayə qoymuşam.
Mənə ailəm dağılanda tövsiyə etmişdilər ki, işdən çıx, evdə otur, bir uşaq da doğ, kişini də yüklə, canı çıxsın, etsin, problemlərin həll olunsun. Bu o deməkdir ki, hərəkətsiz ol, inkişaf etmə, irəli getmə, əksinə gerilə… Razı olmadım.
Anama həm təhsil, həm tövsiyə, həm sərbəstlik, məsuliyyətli olmağıma, dürüstlüyümə görə borcluyam, minnətdaram. Anam əslində sevgisini söz ilə göstərə bilməsə də, dost olurdu, dinləyirdi, tənqid edirdi, hətta döyürdü, xeyrimə görə, səhv etməklə nəticə çıxartmayım deyə. Qızımdan mən tərəf də, atası tərəf də çox razıdır. Gendən savayı 4 il tərbiyə vermişəm, indi oğluma eynilə yanaşıram. Genindəki neqativ nə varsa, üzə çıxmasın deyə tərbiyə edirəm. Tənbəl olmasın, məsuliyyətsiz olmasın, yalançı olmasın, mərd, dürüst, cəsarətli, ağıllı, savadlı, inadkar, iddialı olsun, ambisiya, prinsip, məqsədləri olsun. Bir onu bilirəm ki, qızımın atası qızıma 6 ildir ki, həm də anadır, oğluma isə 5 aydır ki, həm də atayam. İlahi ədalət tərəzisi düz çəkir…
Kiməsə pislik etməmişəm, diləməmişəm, sözümü deyib uzaqlaşmışam, ağlayıb içimə atıb əzab çəkmişəm. Hər iki halda, Allaha tapşırmışam. Həmişə də mənə pislik edən, incidən, ağladan, haqsız davranan adamĺar cəzasını çəkəndə kənardan baxmışam.
Oğlum da qızım kimi səhvini anlayan, üzr istəməyi bacaran, insanlarla oynamayan, sevgi dolu biri olacaq.
Atasını soruşsa, bir cavabım olacaq: Sənin atan mənəm!

Xoşbəxtəm deyə

Necə cavan, gözəl qalmağı bacarıram? Yaşca 37 yaş olduğum görsənmir?
Bir cavabı var. Çünki xoşbəxtəm.
Xoşbəxtəm deyə kiminsə həyatına qarışmıram.
Xoşbəxtəm deyə özümlə yaşaya, özümü sevə bilirəm, kənarda axtarmıram.
Xoşbəxtəm deyə hüzurlu, azad və sevincliyəm.
Xoşbəxtəm deyə, əsəbləşmirəm.
Xoşbəxtəm deyə, üzüm gülür, niyyətim xoşdur, pislik etmirəm.
Hər kəsə xoşbəxtlik diləyirəm.

Sivil ittifaqlar

Sivil ittifaqlar sivil insanlar arasında qurula bilər.
Sivil olmayan insanların ittifaq qurması qeyri- mümkündür.

Atasızlar

Bir çox kişilərə xoş olmayan bir yazı olacaq. Hər kəsə şamil edilmir. Özünə götürənin də yediyi soğan içini göynədir.
Ata ailədə, övlad üçün o qədər önəmli deyil. Müşahidə və ətrafımda atasız böyüyən uşaqlar görüb bu qənaətə gəlmişəm. Qadın zəif deyil. Zəif olan kişidir.
Özləri atasız böyüyən, övladını atasız böyüdən o qədər qadın, ana var ki… Ata olan kəsə nə qədər şans versələr də, imkan yaratsalar da, atalıq hissi, məsuliyyəti olmayan o qədər kişi və atalar var ki… Əfsuslar olsun ki, sayı artmaqda olan dağılmış ailələr, nigahsız münasibətlər, mülki nigahlar, tərəfdaşlıqlar övladın atasız böyüməsi üçün zəmin yaradır. Qadın da böyüyür, güclənir, həm ana, həm ata olur, kobudlaşır, kişiləşir. Atanın etməli olduğunu ana edir.  Pul qazanır, ailə saxlayır, xərcləri tənzimləyir, bazarlıq edir,  ehtiyacları ödəyir, məsuliyyəti artdıqca, özünü, öz şəxsi həyatını qoyur bir kənara, iş, pul, övlad üçbucağında öz bucağı olmur.
Ata olan kəs nə ev xərclərində, nə uşağa çəkilən xərclərdə, nə uşaq xəstələnəndə, uşaq bağçası,  məktəbindəki uğurlarında iştirak edir, nə ailəsinə sahib çıxır,  nə maddi, mənəvi, psixoloji,  fiziki dəstək olur anaya və övladına. Maraqlanmır ki, övladı nə yeyir, nə içir, nə geyinir, arada ata olmağı yadına düşəndə  övladı ilə görüş tələb edir,  gəzdirir, oynadır, anaya söz soxub gedir evinə, sevgilisinə, arvadına… Bununla atalıq olmur.
Aliment ödəmir, uşağının heç bir işindən xəbəri olmur. Sənədlərdə atanın adı və soyadı olmur. Ata yoxdur. Illər sonra üzə çıxır, yadına düşür ki, filan qadın var, ondan övladım var, gedim, görüm sağdılar. Bu zaman niyə axtarırlar? Ya xəstəlik tapırlar, ya işsiz qalırlar, ya digər qadın tərəfindən aldadılıb atılırlar, kiməsə lazım olmurlar, yəni kimsə ona kim olduğunu göstərir,  həyat onlardan qisasını alır. Kişilər elə bilir ki, atdıqları,  maraqlanmadıqları,  sahib çıxmadıqları övladlarının,  qadınlarının göz yaşları, ahları,  əzabları onlardan yan keçəcək, unudulacaq. Gedəni və unudanı kimsə sevmir, sahib çıxmır, bağışlamır,  geri qəbul etmir. Ona görə kişilər,  o qadını, övladı birdəfəlik unudun, cəhənnəmə qədər gedin… Yolunuz açıq olsun.

Doğru olan

Vaxt, əsəb, həyatımız o qədər önəmlidir ki, bunu başqa birisi anlayan deyil. Ona görə də sizi sevməyən, gedib-gələn, dürüst olmayan, cəsarətsiz, qorxaq, sevgisiz,  qeyri-ciddi insanlara sərf etməyin.
Şansı bir dəfə verib, insanın sizə münasibət,  fikirləri dəyişməyibsə, özünüzü aldatmayın.
Ağlamayın, yola salın, dinləyin, sözünüzü deyin, sonra da təşəkkür edib yola salın.
Onu deyil, özünüzü sevin.
Gülümsəyin.
Çünki siz nömrə birsiniz!
Çünki siz qalib gəlmisiniz.
Çünki siz xoşbəxt olmağa, sevilməyə layiqsiniz.

Şəri bizə qəbul etdirmək üçün bizi aldatdılar ki, hər şərdə bir xeyir var…

«Sizdə xərçəng var»
Nə gözəl səslənir… Bir insan olaraq qətiləşdirirsən ki, yaşamaq istəyirsən, ya ölmək… Artıq hər saniyənin dəyərini bilirsən. Artıq elə bu an ölə biləcəyini bilib hər anını yaşayırsan…
Həyatındakı qazanılan hər şeyin, hər kəsin, gələn və gedənlərin  mənasını,  həyatındakı rolunu anlayırsan…
Həyatınla bağlı xatirələr tez-tez üzə çıxır, gülmək, sevinmək, xoşbəxt olduğun anları uzatmaq üçün də bir səbəb axtarırsan…
Yeməyinə, yuxuna diqqət yetirirsən.
Bədənindəki hər dəyişikliyi hiss edirsən. Hər ağrıda dil tapırsan ağrıyan yeri yola verməyə…
Yaşamaq üçün səbəblərinin qədrini bilməyə başlayırsan…
Yaşamağa tələsirsən.
Dünya vecinə olmur, özünün hayında olursan.
Arzuların yadına düşdükcə, siyahı tutursan… Hamısını real etməyə başlayırsan. Tələsirsən ki, hansısa gerçək olmaz…
Sevməyə başlayırsan özünü,  həyatını…
Bəzən o qədər həssas olursan ki, dürüstlüyün kobudluğa keçir,  cəsarətin kiminsə xoşuna gəlmir, planlarını pozur…
Boş verirsən başqalarını.  Səni sevməyənləri asanlıqla yola verirsən,  yola salırsan…
Uşaq vaxtı xərçəngi dərsliklərdə görərdik, bürc bilərdik. Xərçəng ilə tanış olurduq zoologiya dərsliyində…
Sonra böyüdükcə, gördük ki, xərçəng bir də xəstəlikmiş. Xərçəng bir də həyat aparırmış, bir də ölüm mələyi imiş.
Qohumlarını xərçəng apardıqca, anlayırsan ki, gendə var, bir gün səni də tapacaq, səni də aparacaq özü ilə…
Xərçəngindən bərk- bərk yapışır, dostlaşırsan ki, biz bir vəhdətik, bir-birimizdəyik… Dil tökürsən ki, bu gün məni öldürsən, sən də öləcəksən,  möhlət istəyirsən…
Bir də sənə olan yalançı, riyakar baxışlar, sevgi sənin gülüş hədəfin olur, ikrah hissi içində ironik gülüş…

Bu həyatda

Bu həyatda insanlar müqəddəs, ali nə varsa, onu adiləşdirir. Yaratmaq yerinə dağıdır… Sevmək yerinə nifrət edir. Yaşamaq yerinə intihar edir… Özündən güclü, yüksəkdə olanlardan qorxduğu üçün yaltaqlanır ona. Özündən zəif, aşağıda olanları qorxmadığı üçün əzir keçir, məhv edir.


Bu həyatda öz yaratdığını özləri dağıdır. Çəkdiyi əziyyəti, sərf etdiyi zamanı hədərə verir. Ilk dağıdılan nöqtə, ilk vurulan zərbə təməlindəki güvən daşı olur, sonra güvən üzərindəki sevgi, hörmət, anlayış daşları çökür, parçalanır…

Xoşbəxtlik

«Xoşbəxtəm» desəm,
Bəlkə inanmaz hamı…
Yığdığı təcrübələr
Müdrik edir qadını…

Özünü dərk etmə

Əslində sevməli və sevilməli olan insanlar içində birinci sırada insanın özü və ailəsi olmalıdır, sonra karyerası. Bunlar varsa, başqa yerdə sevgi axtarmaq ağılsızlıqdır. Digər insanı sevib birinci yerə qoymaq, sonra yadlaşmaq üçün doğmalaşmaq,  ayrılmaq üçün münasibətə başlamaq vaxt və əsəb itkisi ola bilər. Bu bizə bizim axmaq olduğumuzu, eyni səhvləri təkrar etdiyimizi, sadist və mazoxist olduğumuzu, insanları nəyəsə məcbur etdiyimizi, öz öhdəlik və məsuliyyətimizi icbari qaydada başqa tərəfə ötürdüyümüzü, natamam olduğumuzu bizə göstərir.
Aynaya baxmaq lazımdır, özünlə danışmaq lazımdır,  özünü olduğun kimi qəbul etmək və sevmək üçün.

Adiləşir

Başlanğıcda çətin olur,
İlk addımı atmaq,
Susaraq içinə atmaq,
Hər gün bir az uzaqlaşmaq,
Sonra sevgisiz qalmaq,
Bir zaman sevdiyini atmaq…
Adiləşir azadlığın,
Lal olmuş hüzurun,
Sıradan biri olur,
İnsanların hissləri…
Güvənməyi unudub,
Tənhalığı seçmək də,
Asan gəlmir insana…
Adiləşir arada
xatırlamaq keçmişi,
Xatirələr özünün
Silə bilmir izini…
Sıradan olur artıq
Səhər gülüşlə oyanıb
Gecəni göz yaşı ilə
Yola salmaq…
Özünlə tək qalmaq,
Danışmaq belə
Adiləşir insana…

Oğluma

Nə gözəl gülürsən belə… Səhər açılır təbəssümündə…
Nə dərin baxışların var… Özü ilə uzağa, dərinə aparır…
Nə gözəl qoxudur belə… İçinə çəkir adamı…
Nə gözəl açırsan qollarını… Qucağında əriyib gedir hamı…
Nə gözəl sevgisən… Sevdiyim insandan olan övladım…

Həyat hekayəm

Mən doğulanda anam ağlamışdı. İstəmirdi ki, qızı doğulsun. Bilirdi ki, nə zahirən, nə də xarakter, düşüncə baxımından ona oxşayanam, gen öz işini görəcək.


Bunu mənə dəfələrlə deyəndə, inciyirdim, ondan daha da uzaqlaşırdım. Hey düşünürdüm ki, ailədə məni sevmirlər, qardaşım övlad kimi kifayət edir. Dəfələrlə uşaq ikən intihar etmək, evdən qaçmaq istəyirdim. Getməyə yerim yox idi…


Zaman keçdi, anladım ki, bu özü cəsarət, səmimiyyət, dürüstlük imiş anam tərəfindən…

Bu cəmiyyətin ən çox qınadığı, həm də yerimdə olmaq istədiyi, həsəd apardığı qadın tipiyəm.


Azadam. Dürüstəm. Konkretəm. Empatikəm. Liberal, demokratikəm. Cəsarətliyəm. Karyeram var, pul qazanıram. Ailə qurmadan, kiminsə oğluna yük olmadan ana olmuşam. Fərqli və qəbul edilməyəcək açıq fikirlərim, həyat tərzim, seçimlərim, qərarlarım var.


Qızım atasını seçdi, 6 ildən çoxdur ki, görmürəm, həsrətini çəkib yaşayıram.


Oğlumun atasının sevib öz ailəsini qurmasını və xoşbəxt olmasını istəyirəm. Övladıma ad, soyadını götürməkdən, maddi dəstək, aliment iddialarından imtina etmişəm.


Hər iki halda, qızımı da, oğlumun atasını da çox sevirəm. Bəlkə çox sevdiyim üçün getməyini əngəlləmir, buraxır, xoşbəxtlik diləyirəm.


Önyarğı, ittiham, qınaqlara da gülərək, susaraq keçirəm. Çünki mənim üçün həqiqət mənim həqiqətlərimdir.

Лишаю тебя

Я вижу как ты любишь других,
Как пишешь любовные послании
Слышу твой ясный и громкий смех,
И флиртуешь ты с кем попало…

Я не боюсь остаться одной,
Не желаю кого-то любить,
Не буду жить я с тобой,
Любовь к тебе послала давно…

Вот и я, сильна и красива
И есть у меня все что желала,
Ум, работа, деньги, карьера,
Успехи, творчество, друзья,

И маленькое счастье есть,
Малыш, и теплота, и свет,
И радость и гордость моя,
От чего лишаю тебя…

Qara camaat

Qara camaat dövlət təhsilini, xaricdə təhsili neynəsin? Onsuz da təhsilinə uyğun şərtlərlə iş tapa bilməyəcək. Tapsa da, öz işi və kənar işlə o qədər yüklənəcək ki, konkret minilmiş olacaq.
Qara camaat dövlətin səhiyyəsini neynəsin? Pulsuz tibbi xidmət üçün elə pul istəyəcəklər ki, verə bilməyəcəyi üçün səhiyyə müəssisəsinin içərisinə buraxılmayacaq, elə orada can verəcək.
Qara camaat sosial güzəşti neynəsin? Ailəsinin yaşaması üçün o pul bəs etməyəcək.
Qara camaat restoran, mədəni istirahət, məzuniyyəti neynəsin? Aldığı pul ilə onlardan faydalana bilməyəcək.
Qara camaat ölsün öldüyü yerdə, yerini bilsin…
Vəzifəyə gələn kimi bu xalqdan çıxanlar belə deyirlər, çünki pul insanları dəyişir…

Anam haqqında

Həmişə anamı qınayırdım ki, oğlunu daha çox sevir, bağışlayır, anlayır.
Anamı nədə qınamışamsa,  önünmə çıxıb ki, onun yerində ola bilim, olum.
Anam əslində sevir, sevgisini tənqid, danlamaq, dinləmək, dəyişdirmək yolu ilə göstərir. Bu yaşıma qədər  anamdan sözlə sevgisini ifadə etdiyini görməmişəm. Bir onu bilirəm ki, bir uşaq olaraq sakit uşaqlar olsaq da, tərbiyəmizdə əziyyəti çox olsa da, onu olduğu kimi qəbul edə bilməyən, anlamayan məhz biz övladları olmuşuq. Hər dəfə anamızı nigaran qoymuşuq, narahat qalıb, əziyyət çəkib, vaxtını, həyatını, karyerasını, gəncliyini, gözəlliyini ailəsinə və övladlarına qurban verib. Hirsli olanda, ağlayaraq deyirdi ki, «kaş digər analar kimi sizi başqasının üstünə atıb işə çıxaydım, küçələrdə böyüyərdiniz, özüm üçün yaşayardım. Övlad, tərbiyə boş şeydir. Məndən çox qurban verən, sevən, anlayan ana yoxdur, qədrimi bilmirsiniz.» Anamı indi elə gözəl anlayıram ki. Uşaq və ərgən ağlımızla sevgini sözdə görürdük, tənqid və tövsiyə qürurumuza toxunurdu. Dəfələrlə olub ki,  anama məktub yazmaq istəmişəm. Üzr istəməyin içində göz yaşlarımı gizlətmək, xoşbəxtəm, sayəndə bu zirvədəyəm, sən istədiyin kimi öz ayaqlarımın üstündəyəm, kimdənsə asılı deyiləm, demək istəyirəm. Anam görsün ki, istədiyi kimi hazırlaya, güclü edə bilib məni. İstədiyi insan, qadın, ana olmuşam. Artıq  bu yaşımda onu anlayıram.
Həmişə qınayırdım ki, kişi olan yerdə qadın güclü olmamalıdır. Çünki elə özü istəyirdi ki, qadın kimi olum, zərif, nazlı, səbrli, ağır təbiətli.
Həmişə qınayırdım onu. Ona oxşamaq istəmirdim. Onun kimi olmaq istəmirdim. Ilk dəfə ana olanda anladım ki, əslində qadın və ana anam kimi olmalıdır. Anam gözəl sirdaş, dinləyici, məsləhətçi və müdrik qadındır. O qədər ehtiyacım var ki, bütün həyatımı, ata evindən çıxandan sonra yaşadığımı ona danışım, o da dinləsin, qucaqlasın, göz yaşlarımı silib, qucaqlayıb desin ki, «sən güclüsən, bu da keçəcək, səbr et, zamana burax».
Uşaq vaxtı anam bizi tərbiyə etmək üçün çox döyürdü deyə ondan inciyirdim, uzaqlaşırdım, qopurdum.
Həyat döyəncə, kaş ki, anam vaxtında məni döyərdi.